Op 6 oktober van dit jaar verscheen in Gazet van Antwerpen een opvallend interview met professor internationale politiek Tom Sauer. Ik gebruik zijn positie als insteek om mijn eigen visie op de huidige spanningen te ventileren.

Sauer pleit voor een realistische benadering van de internationale politiek, en, uiteraard, ook met betrekking tot de oorlog in Oekraïne. In het voorbijgaan is het opmerkelijk hoe deze hoogleraar de vinger op de zere plek legt wanneer hij stelt dat het Westen Rusland heeft geprovoceerd en in feite tot actie heeft gedwongen door Oekraïne een NAVO-lidmaatschap voor te spiegelen. Hij is echt niet de enige die er zo over denkt.

Belangrijker echter is dat Sauer pleit voor realisme, en dat betekent, althans in mijn eigen interpretatie als psycholoog: oog voor de onredelijke kanten van het menselijk gedrag. Die onredelijkheid leidt ertoe dat na twee miljoen doden en gewonden door zovelen – zelfs in de media! – de hele tijd nog steeds de oorlogstrom wordt geroffeld en elke kans om met Poetin over een echte vrede te gaan praten bedolven wordt onder een golf van onbegrip, waarbij de stelling van Karel de Gucht in een TV-uitzending van 16 oktober ’26 dat ‘met Poetin niet te praten valt’ een zielig dieptepunt is.

Gaat het wel om Oekraïne?

Ik ga hierna niet verder in op de inhoud van het interview zelf- dat kan ieder die dat wil zelf lezen.

Waar ik in deze bijdrage op wil doorgaan is zijn indringend pleidooi voor meer realisme in de politiek. Wie daarop wil doordenken ontdekt al gauw dat het conflict rondom Oekraïne een onderdeel is van een veel groter complex van al dan niet scheve relaties, waarbij de rol van NAVO, de expansiedromen van de EU en de rol van Uncle Sam op de achtergrond met diens verderfelijke invloed op onze Europese cultuur zeker besproken moeten worden.

Voor wie goed toekijkt wordt het meteen duidelijk dat de NAVO op dit ogenblik vooral een wapen is in de westerse oorlog tegen een tot Rusland vervelde Sovjet-Unie en dat Oekraïne daarin een weinig prijzenswaardige rol als oefenterrein is toegewezen.

Neen: het conflict met Sovjet-Rusland is niet voorbij…

De verenigde Staten zitten gevangen in het verleden

Een nuttig inzicht is de tekst De goede samenleving: Europa tegen Amerika in de bundel ‘De vergeten twintigste eeuw’ van de hand van de Britse historicus Tony Judt.

“Een toenemend aantal Europeanen vindt dat juist de Verenigde Staten in de problemen zitten en dat de Amerikaanse manier van leven niet langer kan worden gehandhaafd. De Amerikaanse jacht op rijkdom, kwantiteit en overvloed als materiële substituten voor geluk is esthetisch gezien onaangenaam en in ecologisch opzicht rampzalig. (…) De hedendaagse massacultuur in de Verenigde Staten is wansmakelijk en bedrieglijk.Deze percepties vormen de werkelijke Atlantische kloof, en ze geven aan dat er iets veranderd is.”

Het oorspronkelijke idee was namelijk dat er een soort westerse vorm van laatkapitalisme was ontstaan, waarin de Verenigde Staten het voortouw hadden genomen. “Het was onontkoombaar dat de logica van schaal, markt, efficiëntie en winst de plaatselijke verschillen en overgeërfde culturele beperkingen op termijn zou overvleugelen. Amerikanisering of globalisering (…) was onvermijdelijk.”

Deze fenomenen doen Judt schrijven dat “(er mensen zijn) die vinden dat het niet Europa is maar de Verenigde Staten zijn die in het verleden gevangen zitten.”

Dat is verwante gedachte die door Jean-Marie Guéhenno in zijn ‘De toekomst van de vrijheid’ wordt geuit: deze auteur stelt de vraag of de Europese volkeren niet moeten onder ogen zien dat de democratie van vandaag twee verschijningsvormen vertoont: de Amerikaanse waar de vrije burger voortdurend tabula rasa maakt en de (West)Europese die schatplichtig is aan een ouder, aristocratisch verleden.

Laten we enkele bedenkingen op tafel leggen.

De Amerikaanse journaliste Caitlin Johnstone haalt in een recent stuk zeer scherp uit naar de lieden die in de ogen van veel mensen de prototypische verpersoonlijking zijn van de moderne Amerikaan: de Amerikaanse rijke happy few. Zij vindt het typerend dat de meest bewonderde en gerespecteerde mensen onder die happy few emotioneel achtergebleven grote baby’s zijn, die door middel van monopolistische praktijken, intimidatie en bedrog miljardair zijn geworden. “Deze neurotische freaks bezitten geen enkele goede eigenschap; als mens stellen ze niets voor, behalve dat ze een talent hebben voor het onttrekken van rijkdom aan de werkende klasse. En toch zijn zij het die bepalen welke koers onze soort in de toekomst zal varen.”

Over de persoonlijkheid van de bedoelde figuren wens ik geen uitspraak te doen. Maar het is wel zinvol om de gedachten te laten gaan over wat zij in de praktijk bewerkstelligen.

Enige tijd geleden programmeerde de VRT de Vlaamse film Vele hemels boven de zevende. De prent toont ons het beeld van een jongere generatie die compleet de weg kwijt is, niet weet waarom of waartoe ze leeft, wat haar taak is en welke bijdrage zij zou kunnen leveren aan de maatschappij waarvan ze deel uitmaken, laat staan aan die van morgen.

Wat een verschil met “onze tijd” – zeg maar de jaren 60 – 70 van vorige eeuw! Ook toen bestond er een jongerencultuur – schrijver dezes heeft ze ten volle mee beleefd. Maar op de een of andere manier bestond er ook een soort orde, een maatschappelijke en morele structuur waarvan we ons nauwelijks bewust waren, maar die niettemin onze levenswandel structureerde en ordende. Als we dat van uit de wereld van vandaag bekijken, dan was dat helemaal geen bekrompen wereld waarin mensen gevangen zaten, zoals dat in de VS kennelijk ervaren werd of wordt. Wij ervaarden de wereld als geordend, gestructureerd maar tegelijk als een ruimte waarin wij onze eigen veilige plaats konden vinden en waaraan we vervolgens zouden kunnen meewerken. Geen beklemmende wereld dus, maar een wereld waaraan we als vanzelf hoorden deel te nemen en waarin voor iedereen een plaats voorzien was.

Sinds de dagen dat de VS hun overwicht hebben laten wegen zijn we echter niet langer arbeiders en bedienden, wier zaken door personeelschefs werden behartigd, maar worden we gedegradeerd tot altijd vervangbare human resources. Dit is een véélzeggend signaal: weg die eigen veilige plaats…Wegwerpmensen…

En dit is maar een voorbeeld.

Ook de verhouding Europa – Amerika is geen relatie van gelijken – de VS hebben die gelijkheid zelfs nooit voor ogen gehad. De Europese volkeren moesten worden opgenomen in een kapitalistische orde, waarvan het centrum in de VS was gevestigd.

Niet alle schuld ligt bij de Verenigde Staten.

Ik herinner me nog heel goed hoe mijn vader ooit thuiskwam met de boodschap “de Marokkanen komen en die gaan het zware werk doen.” Zo werd het door de vakbonden verteld – al vertelden die er niet bij dat de werkgevers voortaan tegen lagere prijzen ongezond werk konden laten verrichten. En ja: ze kwamen, die Marokkanen. Eerst alleen de mannen, maar daar kwam de Kerk tegen in. Die vond dat mannen alleen zover van huis, zonder hun vrouwen en kinderen, geen gezonde situatie kon zijn – en ze had nog gelijk ook.

Ziedaar het begin van een heuse invasie van mensen uit een andere cultuur, met andere levensprincipes en andere gewoonten, een invasie die de illusie deed ontstaan dat de toekomst voor de allochtonen alleen maar beter kon worden, maar die voor autochtonen vragen opriep. Intussen blijkt de hele operatie te hebben geleid tot de aanwezigheid van verschillende groepen die ieder leven in een eigen beeldvorming in plaats van deel uit te maken van eenzelfde nationale bestaanservaring. Dit leidde voor velen tot de vraag: is dit nog ons eigen land?

Er rees protest vanuit die groepen die begonnen te vrezen voor sociale en culturele problemen, voor de teloorgang van de warmte van de eigen samenleving – maar ze werden weggezet als antieke lui die niet mee waren met de open wereld die er zat aan te komen of zelfs als racisten.

Het resultaat is een chaotische etnische verscheidenheid, die de plaats heeft ingenomen van een wereld die voorheen voor iedereen duidelijk geordend was en geleid heeft tot bijzonder schadelijke spanningen in onze oude maatschappijen. Men noemt zoiets de multiculturele maatschappij.

Het lijdt echter geen twijfel dat de ideeën over een import van buitenlandse werknemers in de Verenigde Staten, een land dat zelf uit immigranten bestaat en zijn oorspronkelijke bevolking zo ongeveer heeft uitgeroeid, veel minder een punt waren. President Ronald Reagan zei ooit: “iedereen die in Amerika komt wonen, kan Amerikaan worden, maar niet iedereen die in Duitsland gaat wonen, kan zomaar Duitser worden.” Denk maar aan de fameuze melting pot. Het gaat hier om dezelfde droom die de jonge Vlaamse auteur Asselman omschrijft als de belofte dat door ijver, verantwoordelijkheid en ambitie iedere burger, ongeacht zijn achtergrond, de sociale ladder kan beklimmen: dit is de essentie van wat Amerika over zichzelf denkt.

Dit beklemtoont een weliswaar weinig belicht doch niettemin fundamenteel onderscheid in de visie op wat een maatschappij hoort te zijn tussen de beide kanten van de oceaan. In de Amerikaanse kapitalistische wereldbeschouwing kan het geen fout zijn ambitieus te zijn en is het aan de mensen om zich aan te passen. In hun ogen moest Europa dan ook maar steeds meer veramerikanseren. Mét een nieuwe meltpotcultuur en al.

Geen rivalen meer voor Amerika

Deze summiere, korte opsomming van overigens bekende feiten, werpt nu een schril licht op de verhouding tussen de Europese beschaving en de Verenigde Staten maar ook op de verhouding van zowel de EU als de VS met Rusland, en dit brengt ons weer bij de positie van Sauer, ook al heeft deze laatste deze zaken in zijn interview niet aangeraakt en wellicht ook niet beoogd.

Laat me beginnen met een ervaring met mijn eigen grootvader, toen die vernam dat de Amerikaanse legers in Normandië waren geland. Daarover zei hij me, jaren later, dat “den Amerikaan is niet gekomen voor onze schone ogen!”- al was hijzelf best wel tevreden dat er een bevrijding stond aan te komen. Maar ik kan me niet voorstellen dat hij blij zou zijn met een nieuwsoortige bezetting door Amerika.

Dat de Amerikanen een prijs zouden vragen voor onze bevrijding, is duidelijk: na de oorlog kwamen een hele reeks Vlaamse bedrijven in Amerikaanse handen. Ik noem er enkele: Claeys, Flandria, Pattijn, Amylum, Balata, Oleon en later Telenet, Netlog en Janssen Pharmaceutica.

In al die bedrijven gold voortaan de Amerikaanse way of life en hun opname in de Amerikaanse wereld ging gepaard met de introductie van Amerikaanse denk- en doenwijzen. – kortom: met amerikanisering, of, in minder stekelige termen: globalisering.

Toen in 1990 de Sovjet-Unie op de rug lag, en er met een totaal verslagen concurrent “verdragen” werden gesloten – van “verdragen” is er geen sprake als één van de partijen machteloos tegen de grond ligt, dan spreken we eerder over een dictaat – waren het de Amerikanen die hun orders gaven. En de Europeanen keken toe – begerig wachtend op de kans om een deel van de buit binnen te halen. Maar ze stonden wel op de tweede rij.

Drie cruciale fouten

Maar intussen is de wereld veranderd. Recent schreef Constantin von Hofmeister dat de Sovjet-Unie haar vermeende einde overleefde. “Washington vierde de ineenstorting van zijn grootste tegenstander als de definitieve overwinning van het Westen en kondigde een tijdperk aan waarin de Amerikaanse macht geen serieuze rivaal meer zou kennen.”

Maar de dromers van die dagen maakten drie cruciale fouten.

Ten eerste: Rusland behield zijn continentale grondgebied, zijn nucleaire arsenaal, zijn enorme natuurlijke rijkdommen en zijn vermogen om onafhankelijk van Washington beslissingen te nemen. Rusland is nog altijd een grootmacht. Dit toont, in het voorbijgaan, wat zovelen die oog hebben voor de werkelijke aard van de menselijke natuur altijd maar herhalen: de mens is niet het rationeel wezen waarvoor hij zich houdt. De mens “denkt” vaak dat iets een feit is en gedraagt zich vervolgens compleet fout. Typisch het “systeem één-denken” van Daniel Kahneman.

Dat zien we nu gebeuren in de kwestie Oekraïne: we zien hoe moeilijk het is om af te stappen van de illusies die voordien werden opgebouwd. En dat legt mede uit waarom het zo moeilijk het is om het gesprek met Poetin aan te vatten.

Maar onze hooghartigheid is zijn prijs niet waard.

Omdat Rusland er nog steeds is, zijn gesprekken met dat land onontkoombaar, in ieder geval zolang het bestaat en het is niet ondenkbaar dat het langer zal bestaan dan de EU.

Ten tweede: het Europa van 1960 is voorgoed verdwenen. Het is, in zijn vorm van een Europese Unie, in plaats van een bond van zelfbewuste volkeren, een weifelende reus op lemen voeten geworden, die op elk ogenblik kunnen kapot barsten. Dat noopt de eurofielen in Brussel tot de vlucht vooruit en tot drastische maatregelen om de boel in stand te houden, inclusief de invoering van de surveillance-staat die bovendien alles en nog wat naar eigen inzicht wil regelen, zowat in de stijl van Tocquevilles bevoogdend machtsapparaat dat het welzijn van de egocentrische mens waarborgt en hem van de wieg tot het graf begeleidt. De EU denkt nu zelfs te moeten strijden tegen wat zij zelf racisme noemt, een spook dat ze nochtans door haar eigen immigratiepolitiek heeft opgeroepen.

De EU is zodoende mede debet aan spanningen die ons continent vandaag kent, ook al omdat ze zelf met haar eindeloze bemoeienissen met alles en nog wat het wantrouwen oproept dat haar eigen onrust voedt. Maar een voor iedereen – vooral de jongeren – duidelijke mentale orde: die is er niet meer.

En ten derde: Rusland wordt niet verslagen. Dat zou na vijf jaren duidelijk moeten zijn. Er zal geen andere weg zijn dan met Rusland een nieuwe relatie op te bouwen – een die zonder de chaotische twintigste eeuw misschien sowieso op een meer natuurlijke wijze zou zijn ontstaan. In plaats dus van Rusland voor te stellen als de baarlijke duivel die met alle middelen moet bestreden worden, zouden gesprekken een toenadering moeten brengen tussen twee delen van één en hetzelfde Euraziatische continent.

Natuurlijk betekent dat het afstand nemen van de zogeheten “grote broer” mét inbegrip van diens NAVO, de knuppel waarmee Washington Europa kan afdreigen, tenminste zolang dat laatste overtuigd kan worden dat Rusland dé vijand is. Maar dat alles verandert als de Europese volkeren hun eigenheid terugnemen, waarna ze afstand kunnen nemen van een Amerika dat voor alles met zichzelf bezig is.

Conclusie: Tijd voor realisme

Ja: ik steun de oproep van Prof. Sauer om met Rusland te gaan praten en ik dring erop aan te stoppen met die oorlogsretoriek die, als ze in werkelijk gedrag wordt omgezet, alleen maar kan uitlopen op het einde van Europa en van ons eigen Vlaanderen.

Er is nog iets anders, en dat wordt niet voldoende belicht. De Duitse auteur Mehrtens noemde de Amerikanen ooit “de nieuwe Romeinen”. Men kent de opstelling en de gedragswijze van de Romeinen: met hen kon men niet voorzichtig genoeg zijn want ze wilden altijd maar de baas zijn en veroveren. Amerika bezit niet de geestesgesteldheid die nodig is om evenwichtige bondgenootschappen te maken. Amerika moet altijd domineren. Dat wekt weerstand en afkeer op. Dat zien we nu in de relatie met Rusland – en misschien die met China. Die Amerikaanse dominantiedrang speelt ook ten aanzien van Europa, dat zelf een koloniaal verleden torst. Wat we nu zien in de kwestie Oekraïne is dus een onnatuurlijk bondgenootschap, waarbij de meest betrokken partij slechts een bijrol mag spelen.

De fout die we nu dreigen te maken is dat we van Europa een kopie van Amerika maken en de volkeren in Europa in een totaal ondergeschikte, betekenisloze positie persen. Dat zou een heuse ramp zijn. Het echte einde van Europa. Er zouden dan geen Heinrich Heines meer bestaan, die in Parijs de Duitse ziel gaan uitleggen. Die ziel zou namelijk niet meer bestaan.

We moeten niet zo ver lopen om hét voorbeeld te zien dat ons moet inspireren: dat voorbeeld heet Zwitserland.

Vanuit die visie wil ook ik pleiten voor gesprekken met Rusland. Niet alleen om de oorlog zo snel mogelijk te beëindigen. Maar eveneens omdat ook de Russen Europeanen zijn. En omdat het menszijn méér omvat dan puur machtsstreven.

Jaak Peeters

Oktober 2026

Zonder definitie

Iedereen kent het fenomeen: bij herhaling gaat het in de media over ‘extreemrechts’. Jammer genoeg staat er vrijwel nooit bij vermeld waarom precies men iets of iemand extreemrechts noemt.

Wikipedia, de zogeheten vrije encyclopedie, brengt een nogal verwarrend verhaal om extreemrechts te typeren, maar is tenminste zo eerlijk toe te geven dat er voor het begrip geen algemeen aanvaarde definitie bestaat. Dat is uiteraard zeer problematisch, want hoe kun je een zinvol debat voeren als de basisbegrippen waarmee men werkt niet goed werden gedefinieerd?

Het moet zijn dat de auteurs van Wikipedia het euvel aanvoelen want zij vinden het nodig een hele paragraaf te wijden aan definities, al komen ook zij er niet uit. Wikipedia haalt vooral Cas Mudde aan en die vermeldt dat het verschil tussen ‘radicaalrechts’ – dat hij aanvaardbaar vindt – en ‘extreemrechts’ ligt in het feit dat het eerste de democratie wil behouden. Het is zeer twijfelachtig of dit voor de modale rechtse persoon volstaat om zijn opvattingen te karakteriseren.

In ieder geval valt Ayaan Hirshi Ali, die nu verbonden is aan het Claremontinstituut, tenminste onder de noemer ‘radicaal rechts’, maar dan wel héél rechts, vermits zij uiterst sceptisch staat tegenover de Islam en de massale immigratie van islamieten in het Westen. Wie de geschiedenis van Ayaan kent, weet dat het etiket ‘radicaalrechts’ of ‘extreemrechts’ écht niet op haar kan toegepast worden.

Zulke toestand heeft ernstige gevolgen: dit is één van de hoofdoorzaken van de polarisatie in de samenleving.  Als duidelijke definities ontbreken voor een begrip dat nochtans zowat dagelijks wordt gebruikt, ligt de weg wagenwijd open voor etikettenplakkerij, met name vooral door de lieden die het dominante narratief bepalen.

Dat doet denken dat het niet ‘extreemrechts’ zelf is dat de pijnlijke doorn in het lichaam van de samenleving drijft, maar juist diegenen die beweren dat ze het extremisme bestrijden.

Het minste wat men moet zeggen is dat het begrip extreemrechts veel te losjes wordt gehanteerd.

Een protest

Het valt op dat de etikettering extreemrechts altijd weer uitgaat van de centra die het voor het zeggen hebben: de politiek en de groepen daarrond, de grote media zoals kranten en TV en vaak ook de collegezaal en het onderwijs. Daar dus, waar het in de maatschappij dominante narratief gevormd, gekoesterd en verspreid wordt. Dàt dit narratief de feiten niet correct weergeeft, blijkt uit droge feiten: De Rote Armee Fraktion in West-Duitsland was – zoals de naam al zegt – niet bepaald ‘rechts’. En Theo van Goch werd in Nederland heus niet door extreemrechts vermoord en dat geldt ook voor Pim Fortuyn. Extremisme is geen voorrecht voor de rechterzijde van de politiek.

Toch klinkt altijd weer dat ‘extreemrechts’ op. Als in Berlijn extreemlinks goede verkiezingsuitslagen haalt, heet het dat radicaal links wint…Als het om AfD gaat, hoort men extreemrechts of zelfs rattenvangers.

De opkomst van zogeheten extreemrechtse partijen kan veel beter beschreven worden als een politiek protest tegen het dominante narratief. Dat laatste staat veel te ver af van de zorgen van de bevolking, zoals een Vlaamse professor nog heel recent duidelijk maakte.

Daarmee verliest het zogeheten extreemrechts dan ook meteen het epitheton ‘extreem’, vermits verzet tegen een dominant narratief in een democratie volstrekt redelijk is. Zulk verzet behoort namelijk tot de kern van de democratie zelf.

Het is heel goed mogelijk dat een meer democratische houding vanwege de dominerende groepen een heel stuk spanning uit de maatschappij zou wegnemen. Spanning roept immers tegenspanning op en de lui die aan de stuurknuppel zitten zouden op dit punt hun eigen maatschappelijke rol moeten heroverwegen: zij hebben daartoe tenslotte de macht. Misschien zijn ze wel zelf medeoorzaak van de fenomenen waartegen ze fulmineren.

Dat dit lastiger is dan het produceren van wat scheldpartijen aan het adres van andersdenkenden zal wel kloppen, maar het biedt toch betere perspectieven.

Er is nog iets anders.

Onze maatschappij is ten gronde veranderd. Meer zelfs: ze wordt steeds meer onherkenbaar voor mensen die de voorafgaande maatschappij nog enigszins hebben gekend. Er waart zoiets rond als wat de Duitsers Unheimlichkeit noemen: een algemeen, onbestemd maar in ieder geval beangstigend gevoel dat ‘er iets ernstigs aan het gebeuren is’. Dergelijke beangstigende gevoelens scheppen niet alleen wat vage onrust. Ze halen ook de bestaande zekerheden onder onze voeten weg, zodat een massief, ongedefinieerd onheilsgevoel postvat.

De toestanden van vandaag roepen inderdaad onrust op. Ze bulken van de ondergangsideeën en de zorgen om het lot van onze kinderen. Het gevoelen wordt dominant dat de wereld die we geleerd hebben en waarvoor velen zich hebben ingezet en die bedoeld was voor onze kinderen, wegsmelt. Men wordt dan ook boos als men de mensen die dit aanklagen meteen wegzet als ‘extreemrechts’.

Laten we even een lijstje maken.

We beleven de opkomst van wat men artificiële intelligentie noemt, maar dat voelt terecht ongemakkelijk als men denkt wat AI met onze kinderen zou kunnen doen. Aldous Huxley en George Orwell zijn mogelijks nog maar klein bier!

Er zijn de zowat dagelijkse doemverhalen die de ondergang van onze wereld voorspellen als gevolg van de klimaatverandering. Er is de massale instroom van mensen uit andere continenten – alsof Vlaanderen nog niet dicht genoeg bevolkt is. Dat, terwijl men de landbouw de nek wil omwringen om 56 000 woningen te bouwen en een kunstmatige natuur te construeren. De massale instroom wordt gekleurd door het steeds duidelijker veranderende staatbeeld mét gesluierde of tenminste gehoofddoekte vrouwen – waarbij velen zich afvragen waar de droom van de emancipatie van de vrouw gebleven is. Als mensen zich afvragen of deze feiten geen ander beleid vragen, worden zij rond de oren geslagen met beschuldigingen van onverdraagzaamheid of racisme – nog zo’n scheldwoord.

Intussen constateren we hoe meisjes niet langer veilig zijn en onze parken en stationsbuurten oorden zijn geworden waar lieden rondhangen die vooral van de drugshandel schijnen te leven – want werken doen ze veelal niet.

Beseft men dan niet dat mensen zich machteloos overgeleverd voelen aan het onbestemde in een maatschappij die dreigend op hen afkomt, een maatschappij die niet langer onze wereld of ons land is – en dat het niet verkeerd is de vraag te stellen waar zij zélf dan nog thuis zijn?

En daar komen dan nog de dreigende oorlogsvoorbereidingen door een overheid, die geen oren blijkt te hebben voor de zorgen van de werkende mensen. Want het zijn niet de oorlogsstokers zelf, die zullen sneuvelen. De oorlog ook die velen onder de zogeheten extreemrechtsen in de ter ziele gegane IJzerbedevaarten zo hartsgrondig hebben verworpen.

Veel meer dan de roepers uit de kringen van de Gutmenschen beseffen, is onze wereld beknellend, huiveringwekkend geworden, gevaarlijk ook, waarin gevoelens van onrust, neerslachtigheid en machteloosheid afgewisseld worden met oprispingen van protest en de schreeuw om een wereld die herkenbaar is en waarin we thuis mogen zijn.

Is er dan echt niemand uit de troep die de inhoud van het maatschappelijke narratief mee kan bepalen, die wil inzien dat met het fenomeen extreemrechts veel méér menselijkheid gemoeid is dan wat men alom schijnt te denken? Dat democratie op de eerste plaats de plicht van de leidinggevenden is om de zorgen van de mensen ernstig te nemen en hen daarom te aanhoren, in plaats van ze als extremisten weg te zetten?

Is de opkomst van de zogenaamde extreemrechtse partijen daarom niet op de eerste plaats het teken dat de geldende machten hun democratische plichten niet vervullen? Het bewijs dat zij over de hele lijn lijken te falen?

Een ramp?

Extreemrechts: dat is een schreeuw om aandacht vanwege gewone, werkende mensen, gericht naar lieden die niet luisteren willen en precies daardoor zélf verzet en protest oproepen.

Kijken we toch maar eens goed toe: was de wereld ooit nog minder voorspelbaar dan vandaag? Drijven de Condorcets van deze wereld hun dromerijen over een perfecte wereld niet te vervaarlijk door? Wekken de EU-bonzen en hun geestesgenoten geen achterdocht op als ze beweren dat ze de natuurlijke klimaatveranderingen voor eens en voor altijd onder hun – hun!- controle krijgen? En is daar niet ook de kernbom; de vervuiling; het leeg vissen van de zeeën; de overspoeling met veelal nutteloze prularia; de massale surveillance waartegenover George Orwell nog klein bier is…en ga zo maar door?

Als mensen – realistische werkende mensen met kinderen, géén dromers – teveel  fantasmen ontwaren en teveel avonturisme, en knoeierij met mensen en volkeren waarbij zo nodig moet omgevolkt worden, als mensen die voor de kost hard moeten werken van hun loon een toch wel overdreven deel moeten afstaan om de avonturen van de ‘progressieven’ te betalen, als politici haast doodsangsten uitstaan omdat de kiezers wel eens anders zouden stemmen dan gewenst, omdat men vergeten was ongewenste partijen bijtijds te verbieden – kwestie de democratie te verdedigen – en zoveel meer… dan is er maar één juiste houding: realisme en de blik op de werkelijkheid van het menselijk leven, tegen alle oekazen in en met het besef dat de wereld niet aan de hardste roepers toekomt. Dan is het verstandig te kiezen voor een conservatieve houding die berust op kennis en ervaring en voor een leven van evenwicht en wijsheid, zonder al die stress die mensen naar de kalmeerpil jaagt.

Maar als ze samenkruipen, die nieuwlichters, nadat ze elkaar hebben gevonden, vaak in allerlei door henzelf tot stand gebrachte goedbetalende organen en dito systemen, verscholen zittend in hun paleizen van ondraaglijke lichtheid, dan wekt het kennelijk hun verbazing dat zij en hun journalistieke aanhang er maar niet in slagen om de kudde zover te brengen dat ze die modernistische ‘vooruitstrevendheid’ kritiekloos volgt.

Hun geest is gesloten voor het feit dat zovele mensen een dreigende, sinistere, gevaarlijke toekomst vrezen en het liever houden bij voorzichtigheid, de ervaring en het simpele gezonde verstand. In de plaats daarvan gaan ze zich te buiten aan beleren en arrogante betweterij, gekruid met een flinke dosis misprijzen voor de mensen die hun riant loon bijeen werken.

Het zou niemand mogen verbazen dat die koppige ‘extreemrechtsen’ wel eens de voorhoede zouden kunnen vormen van een massaal ontwaken uit een droomwereld, zoals de Amerikaanse journaliste Caitlin Johnston onlangs schreef. Ook daarom is het haast bespottelijk als kanselier Merz spreekt over een ramp wanneer AfD de verkiezingen wint en zijn partij zelfs de kiesdrempel niet haalt.

De mensen willen een einde aan het gedram. Ze willen een goed leven voor hen en hun kinderen in een veilig land.

Is dat een ramp?

Echt?

Jaak Peeters

September 2026.

Een korte greep

28 juli 2026: “Allah  heeft het mij bevolen: in Parijs steekt een aanhanger van de genaamde Allah een zwangere vrouw neer. De dader werd naar een psychiatrie overgebracht.’[1]Naar de psychiatrie! Zaak geklasseerd?

28 juli 2026: Een ‘geradicaliseerde 18-jarige uit Leuven wordt opgepakt. Hij zocht naar wapens voor een aanslag op de Pride-manifestatie.’[2]

28 juli 2026: In Duitsland werden meer dan 400 mensen geklasseerd als islamitische bedreiging.[3]

27 juli 2026 : “Van 1 op tien naar 1 op vijf: steeds meer Vlaamse jongeren vinden geweld tegen homo’s aanvaardbaar.”[4] Even raden welke jongeren dat zijn?

Dat is de oogst van welgeteld twee dagen kantenlezen. Maar volgens de geldendende opvattingen is er niets speciaals aan de hand.

Nog zo eentje, een van 27 juli 2026: “Een rapper uit Kameroen blijft aanrandingen in het Terkamerenbos ontkennen.”[5] Zoals er in Brittannië niets aan de hand was toen bleek dat Pakistaanse benden systematisch jonge blanke meisjes (lieten) verkrachten…

Inderdaad: er is niets aan de hand. Voor de lieden die zelf in bewaakte dure wijken wonen misschien – en dan nog.

Een tekortschietend Vlaanderen

Volgens de Vlaamse regering moet iedereen binnen de vijf jaar renoveren. De EU legt zoiets op, want het klimaat is in gevaar. Wie niet vernieuwt, krijgt een boete. Als een gebouw gerenoveerd is, riskeert de waarde omhoog te gaan zodat de kadastrale belasting stijgt. Maar beseft die Vlaamse regering wel dat mensen die een huis kopen dat gerenoveerd moet worden dat doorgaans doen omdat ze voor een beter huis geen geld hebben?

Wie als gehandicapte of zieke een gereserveerde parkeerkaart wil, moet een resem attesten en documenten voorleggen, waarna ‘men’ in Brussel – kennelijk kan Vlaanderen dat niet – misschien zo goed zal zijn om die parkeerkaart af te leveren. Maar intussen verdwijnen gereserveerde parkeerplaatsen voor laadplaatsen voor elektrischrijders.

De Vlaamse rand rond Brussel internationaliseert steeds meer en onze taal komt er serieus in de verdrukking. En wat doet Vlaanderen – dat nochtans voor dat gebied bevoegd is?

Wie wil, kan dit lijstje naar believen uitbreiden.

De zwanenzang van het Westen

Maar dat is niet alles. Want in de schaduw van het politieke en sociale leven, versast onze industrie steeds meer naar de nieuw opkomende landen.

Als de prognoses juist zijn, zal rond 2050 het hele Westen (VS+EU) nog slechts 36% van de wereldeconomie in handen hebben. In 2000 was dat nog 45%.[6]

Het gaat dus niet simpelweg om Vlaanderen of België of zelfs om West-Europa. Het gaat om het héle Westen.

Tweehonderd jaar heeft het Westen de wereldeconomie gedomineerd. Als je de kolonisatietijd meerekent, kom je misschien op 300 jaar. Maar gedurende vele eeuwen daarvoor lag het mondiale economische zwaartepunt in het Oosten en waren Indië en vooral China de dominerende economische machten.

Wie dat niet meteen wil geloven: ziehier een heel erg ingekort lijstje van Chinese uitvindingen, waarvan de meesten onder ons denken dat ze van Westerse oorsprong zijn: kaartspel, kalenderjaar, vlammenwerper, vuurwerk, wasmachine, zaaimachine, gietijzer, tandenborstel, stijgbeugel, toiletpapier. De lijst is veel langer en wie hem wil raadplegen vindt een vele malen langere lijst op Wikipedia.

Alléén dat al zou ons, westerlingen, tot veel grotere bescheidenheid moeten aanzetten.

Maar 200 jaar dominantie heeft ons arrogant gemaakt.

Wild om zich heen slaan

In de plaats daarvan slaat het westen wild om zich heen[7]: het valt Irak aan- zogenaamd omdat het wapens voor massavernietiging bezit – die het Westen zélf ook heeft-; het valt Iran aan; bombardeert Syrië; het bestrijdt Rusland en wil van dat land grote door Russen bewoonde gebieden afknijpen en, omdat Rusland dat niet neemt, sanctioneert het dat land – waarmee het de gewone burger in de handen snijdt, omdat die nu dure Amerikaanse olie moet kopen of geheel afhankelijk is van de goede wil van ayatolla’s uit het  Midden-Oosten.

Rusland werd door Amerika als de grote natuurlijke vijand uitgeroepen, hoogstwaarschijnlijk omdat de westerse kapitaalgroepen daar hun zinnetje niet vrijelijk kunnen doen[8].

Maar datzelfde Rusland wordt wel door Russen bewoond en hoort dus, net als Oekraïne of Moldavië (het vroegere Bessarabië), tot de Europese cultuursfeer – en niet Georgië, dat sterk door de Turkse wereld beïnvloed is, maar wel op het lijstje voor toetreding tot de EU staat.

Intussen hitst de EU China op en de tijd is niet ver meer af dat de arrogante potentaten het zullen presteren om China sancties op te leggen.[9]

Waar is de politiek eigenlijk mee bezig?

Intussen verarmt onze eigen bevolking, verdwijnt de industrie naar het Oosten, vindt een proces van minstens gedeeltelijke heuse omvolking plaats waarbij de Islam steeds machtiger wordt –  jonge vrouwen moeten echt gaan opletten. Zoals gezegd: in Groot-Brittannië konden Pakistaanse benden straffeloos blanke meisjes (laten) verkrachten. De Britse regering zweeg, want ze wilde niet van racisme beschuldigd worden. Het is om boos te worden. Nota bene: dat zijn dan de lui die anderen van racisme beschuldigen en extreemrechts noemen…

We zijn zelfs niet langer veilig in ons eigen land, zoals de citaten van de inleiding ook aantonen.

Er bestaan van die momenten waarop mensen beginnen boos te worden en zich afvragen waar die eigenzinnige technocraten en hun politieke slaafjes eigenlijk mee bezig zijn.[10]

Heeft de politiek niks anders te doen dan die andere Europeanen, de Russen, te bestrijden, omdat zulks de Amerikaanse globalistische machtspolitiek goed valt, een uit de hand lopende immigratie toe te staan omdat dit thema zogenaamd extreemrechts is of het terrein domweg prijs te geven aan een zich bewust opdringende Islam – en intussen een morrende bevolking uit te schelden, onze boeren met stikstofproblemen te pesten en de bewuste bevolking met allerlei repressieve censuurmaatregelen om de oren te slaan?

Gelieve trouwens te noteren dat de Chinezen met hun decarbonisatie misschien verder staan dan de EU en voorop lopen bij het (her)bebossen van halfwoestijnen.

Is het echt zo verwonderlijk dat de zogeheten extreme partijen overal opgang maken?[11]

Wat als we de rug zouden rechten?

Ik vraag me vaak af wat er zou gebeuren als we in Vlaanderen zouden weigeren de onredelijke renovatieplicht in haar huidige vorm toe te passen. Wat zou er gebeuren als we de oekazes van  de EU naast ons zouden neerleggen? Wat zou er gebeuren als we het heilige artikel van de vrije passage doorheen de EU zouden doorkruisen met een immigratieverbod?

Waarom trouwens zouden we ons laten ringeloren door een hoogmoedig ‘Europa’ dat koppig vasthoudt aan zijn klimatologische ficties? Waarom verkiezen we het slaafs uitvoeren van van een door de technocratische EU opgelegde renovatieplicht boven een rechtvaardige behandeling van de belangen van de gewone werkende Vlaming? En is het concrete dagelijkse belang van de modale Vlaming voor de Vlaamse overheid niet zorg nummer één?

Waarom nemen we geen voorbeeld aan Signapore of Taiwan? Kijken we naar een land als Bangladesh, waarvan tot voor kort niemand iets goeds kon zeggen. Het land goeit vandaag met 5,5 % per jaar en de wereldbank voorspelt dat Bangladesh weldra een land zal zijn uit de middenmoot. Als men met originaliteit en durf zulke stappen kan zetten, waarom moeten wij ons dan laten verlammen door een verblind EU-Europa[12]? We bedriegen onszelf als we zeggen dat we ‘het’ niet kunnen.

De Vlaamse houding is bovendien al bij al buitengewoon lichtzinnig. Een grootmacht als Rusland laat zich niet eeuwig vernederen[13]. Maar als we slaafs het EU-spel blijven volgen, zou Brussel wel eens doelwit nr 1 kunnen zijn. Is dat echt in ons voordeel?

Een heel grote bedreiging voor ons, Vlamingen, met onze verouderde economie en onze stroeve reglementeringen, is niet Rusland en zelfs niet China, maar de opkomende landen zoals India, Brazilië en zelfs Bangladesh, waarvan de jaarlijkse groeivoet overal hoog ligt.

De grootste bedreiging van alles is echter ons terugschrikken voor onze eigen verantwoordelijkheid.

Daarbij hoort ook de bedreiging vanuit de Islamwereld. Ook op dat punt deinzen we terug voor onze eigen verantwoordelijkheid, hoewel we allemaal weten dat de verovering van de christelijke wereld op het programma van de Islam staat[14].

Het gaat hier om maatschappelijke en historische plichten die de kern uitmaken van de opdracht van een Vlaamse regering: handhaven van onze beschaving en cultuur, het bewaren van onze zuurverworven zelfbeschikking en het voeren van een redelijke politiek ten aanzien van de algemene belangen van de modale Vlaming. Dat is de historische opdracht van de Vlaamse politieke klasse, die het bestaan van die klasse rechtvaardigt.

Die plichten zijn van fundamentele aard en hebben voorrang op welk buitenlands dictaat ook (zie noot 15). Het wordt tijd we dat eens openlijk zeggen en een passend politiek beleid voeren. En dat heeft niets met extreemrechts te maken. Wel met de moraliteit van plichtsvervulling.

Niet dat we ons uit Europa los moeten maken: we zijn er in verweven, nog meer dan we verweven zijn in de wereldeconomie. Maar we moeten leren weer voor eigen rekening te rijden.

Onze voorouders waren zichzelf en waren toch verweven met de wereld. Ze konden dat omdat hun maatschappij aan vier voorwaarden voldeed: een goed product, een nijvere bevolking, goede contacten met de buitenwereld en een ontwikkelde koopmanszin.

Brugge wemelde ooit van de buitenlanders. Is er vandaag een stad die nog Vlaamser is dan Brugge?

Meer machiavellisme

Mijn pleidooi kan primitief-nationalistisch klinken, maar is dat niet.

Mijn pleidooi is gericht op een meer doordacht machiavellisme. Euronationalisme is voor velen zowat een modische en gemakkelijke uitvlucht geworden, een middel om de eigen creatieve inspanningen uit de weg te gaan. Denken we toch maar eens aan Machiavelli die schreef dat het lot de helft van onze zaken in handen heeft, maar dat de andere helft voor onze eigen rekening is.

Onze politiek is even versleten als onze maatschappeliijke mentaliteit.

Terwijl de wereld verandert, vallen wij terug op regeltjes en verboden, terwijl die juist moeten opgeheven worden met een beroep op de verantwoordelijkheidszin van de modale Vlaming. Maar we missen de durf die nodig is om onze eigen mogelijkheden voluit aan te spreken. We modderen mee aan met de rest van West-Europa en laten ons meesleuren in nutteloze en alleen maar schadelijke conflicten.

Moed dus, en een flinke dosis machiavellisme, zoniet steken andere volkeren ons langs links en rechts voorbij.

Dat is de gepaste houding, die ons door de genoemde Machiavelli aangeleerd wordt als hij schrijft dat het doel dat een volk nastreeft belangrijker is dan wat de aanzienlijken beogen.[15]

Dat is dan ook democratie. Niet het kritiekloos uitvoeren van door ongekozen bureaucraten uitgedachte regeltjes.

Vlaanderen moet dus veel pragmatischer worden.

Of we dat graag horen of niet: we zullen het geweer van schouder moeten veranderen. In 2050 zal het BBP van de E7, de 7 grootste opkomende economieën, 50 procent zijn en dat de de huidige G7 20 %.[16]

Het is duidelijk waar wij ons karretje moeten aanhangen.

[1] https://www.hln.be/buitenland/allah-heeft-het-mij-bevolen-zwangere-vrouw-en-twee-anderen-neergestoken-in-parijs-verdachte-opgepakt~a81a4d44/

[2] https://www.hln.be/binnenland/exclusief-hoe-een-geradicaliseerde-18-jarige-uit-leuven-kleine-en-grote-wapens-zocht-voor-een-aanslag-op-pride-in-belgie-ongelovigen-verdienen-te-sterven~aeebb658/

[3] https://www.hln.be/buitenland/meer-dan-400-mensen-in-duitsland-geclassificeerd-als-islamistische-bedreiging~a5ecc042/

[4] https://www.hln.be/buitenland/van-1-op-de-10-naar-bijna-1-op-de-5-steeds-meer-vlaamse-jongeren-vinden-geweld-tegen-homos-aanvaardbaar~a092ad2a/

[5] https://www.hln.be/brussel/hoe-rapper-uit-kameroen-vier-aanrandingen-in-ter-kamerenbos-blijft-ontkennen-maar-wel-8-jaar-riskeert-ze-moet-gevallen-zijn-op-die-plek-waar-ik-eerder-klaarkwam~ac4a5c39/

[6] Kishore Mahbubani. Is het Westen de weg kwijt? Nieuw Amsterdam, 2018, blz. 32. Mahbubani was tweemaal UNO-ambassadeur voor Singapore en is nu hoogleraar aan de plaatselijke universiteit.

[7] De terminologie komt van topdiplomaat Mahbubani.

[8] Men herinnere zich de uitspraken van presdent Ronald Reagan, voor wie de toenmalige Sovjet-Unie met economische middelen moest worden verslagen en later van Barack Obama, voor wie Rusland – toen al maar een schaduw van de S.U. – moest herleid worden tot een pariastaat.

[9] De inspiratie hiervoor komt ook uit het genoemde boek van Prof. Mahbubani. Blz. 13.

[10] Wie met enige aandacht het nieuws uit Nederland volgt, weet wat hiermee bedoeld wordt.

[11] https://mail.google.com/mail/u/0/#inbox/FMfcgzQhVrFzpRGDPrQWKcdHvdtjKMxL  (the conversation. Europe newsletter 13 augustus 2026.

[12] Ik maak een scherp onderscheid tussen Europa en de EU.

[13] Mahbubani, o.c., blz. 55.

[14] Het woord Jihad betekent letterlijk ook: strijden voor de uitbreiding van het rijk van de Islam, dit is de bestrijding van het “ongeloof”. Zie Wikipedia. In de nieuwe azielzoekerscentra in Nederland worden bij herhaling christenen door ‘’asielzoekende moslims bedreigd.  Minister Bart van den Brink van Asiel en Migratie heeft in antwoorden op Kamervragen van SGP en ChristenUnie duidelijk gemaakt wat christelijke  asielzoekers in Nederlandse opvangcentra meemaken: bedreigingen en intimidatie.. (7/8/2026)

[15] Macchiavelli. De heerser, Athenaeum-Polak& Van Gennep, 1987, blz. 102.

[16] Mahbuhani, o.c., blz. 32.

Paul Roberts, geboren in 1933, doctor in de economie, bekleedde de functie van adjunct-minister van financiën en was lange tijd docent, waaronder aan de Stanford universiteit. Onder president Reagan was hij assistent- secretaris van financiën voor economisch beleid en in die hoedanigheid verwierf hij faam als het economisch geweten van Reagan.

Hij werd vererekmerkt met de Meritorious Service Award van het Amerikaanse ministerie van financiën, werd ridder in het Franse Legioen van Eer en won de internationale Journalistiekprijs voor Politieke Analyse in Mexico.

Het verhaal dat Roberts vertelt is nogal gecondenseerd en vraagt van de lezer aandacht. Naar mijn aanvoelen is volgens Roberts het conflict tussen Amerika en Iran verbonden met dat van het Westen tegen Rusland.

Ik vertel zijn verhaal hierna ingekort in eigen woorden na, met het risico dat sommige van de door Roberts bedoelde finessens verloren gaan.

Er is vooreerst de situatie in Rusland.

Die is behoorlijk gecompliceerd en het zal duidelijk zijn dat wat de media ons vertellen ofwel fout is, ofwel maar een stuk van het verhaal vermeldt, ofwel niet terzake doet.

Roberts’ boodschap luidt dat Rusland klappen krijgt en althans op dit ogenblik in de verdediging wordt gedrongen o.m. door de inzet van Duitse raketten resp. drones, die met Amerikaanse richtsystemen naar hun doelen ver in Rusland worden geleid.

Nu moet men weten dat de Russische oligarchen, die hun rijkdom hebben verworven (Roberts gebruikt veel hardere woorden) bij het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, door die aanvallen financieel benadeeld worden: denk maar aan de olieraffinaderijen, waardoor Rusland nu olie moet invoeren in plaats van die met veel winsten voor de oligarchen aan het buitenland te verkopen. Rusland heeft geld nodig en dit verhoogt de druk van de oligarchen op het Kremlin, dat de steun van die oligarchen nodig heeft, omdat de steun van loyale, vaderlandslievende burgers niet volstaat om de financiële problemen op te lossen.

Diezelfde oligarchen zijn meer dan gemiddeld geïnteresseerd in ‘deals’ met Trump en co, onder meer over de delfstoffen in Oekraïne, waarvan de oligarchen best ook wel een deel zouden willen incasseren.

Zo bekeken draait de oorlog met Oekraïne niet alleen om grondgebied, maar misschien vooral om de economische belangen van de machtige oligarchen, die heel graag zaken zouden doen met Amerika – hoe dan ook.

Een tweede element dat Roberts aanhaalt is de oorlog van Israel met zijn buren en vooral met Iran, dé ultieme vijand van Israël. Door oorlog te voeren met Iran kiest Washington openlijk voor Israël en zijn bondgenoten, nl. enkele oliestaatjes in de Golf van Hormoes.

Wat heeft het ene met het andere te maken? Volgens Roberts is de sleutel tusssen beide de leverantie van Russische S-400 afweersystemen door Erdogan aan de Amerikaanse bondgenoten in die regio. Rekening houdend met de capaciteit van die systemen, zou dat volgens Roberts neerkomen op een feitelijke ontwapening van Iran.

Nu heeft het Kremlin, tegen alle redelijke veronderstellingen in, die overdracht goedgekeurd.

Waarom doet het Kremlin dat? Uiteraard om geld in het laadje te krijgen. Maar vooral om in Washington goodwill te verwerven, de sancties tegen de Russische economie op te heffen of minstens te verzachten, en, bij onderhandelingen over een oplossing in Oekraïne, tot een regeling te komen die de hoger genoemde oligarchen voordelig uitkomt.

Echter: uit niets van alles wat hierboven werd verteld, blijkt enige ernstige wil om de twee conflicten als zodanig – Israël tegen Iran en het conflict in Oekraïne – zo snel mogelijk op te lossen. Israël wordt niet gedwongen om zijn acties in de buurlanden te stoppen en de koppige houding van -vooral- een zichzelf (her)bewapenend Duitsland dat steeds meer in oorlogsmodus komt in plaats van de wil te tonen om met Rusland vrede te sluiten, doen vrezen dat beide conflicten veeleer zullen escaleren.

De stap die Roberts hierbij vervolgens zet luidt als volgt: Waar leidt dit allemaal naartoe? Volgens mijn huidige denkwijze stevent de wereld, zonder haar wil, af op twee grote oorlogen. De hele mensheid zal worden vernietigd. 

Niemand kan voorspellen hoe dit alles afloopt, ook Paul C. Roberts niet. Maar het is duidelijk dat het hier om twee conflicten gaat waarmee héél veel geld gemoeid is, en dat is ook altijd een reden om héél ver met een conflict door te gaan, waardoor steeds grotere delen van de wereld betrokken partij kunnen worden.

Wat dat in dit geval betekent, zou wel eens kunnen gaan in de richting die Roberts aanwijst: een nucleaire botsing die doorgaat tot de vernietiging van de betrokken vechtersbazen en, wat zijn gevolgen betreft, leidt tot de algehele instorting van de beschaving op deze kleine planeet.

Daarmee zou de menselijke beschaving het lot ondergaan, beschreven in de fameuze Fermi-paradox. Die paradox lost de vraag op waarom in een heelal met letterlijk talloze mogelijke beschavingen op even talloze planeten alles zo stil blijft: omdat op een bepaald moment in de ontwikkeling van een beschaving de zelfvernietiging als een onontwijkbaar fatum optreedt.

Want als de vrees van Roberts uitkomt, dan zou de beschreven botsing uitmonden in de laatste oorlog. Dan wordt werkelijkheid wat wijlen Bertrand Russell ooit schreef: “Men vertelt dat na de volgende oorlog de wereld aan de ratten zal zijn. Ik hoop dat ze het een prettige wereld zullen vinden. Maar ik ben blij dat ik er dan niet meer zal zijn.”

Als dat ultieme horrorscenario werkelijheid zou worden, dan zullen waarnemers – als er die nadien nog bestaan – niet kunnen zeggen dat ‘de nationalisten’ de schuld dragen, maar wel de financiële oligarchen van Oost en West én- héél zeker!- de zwakke regeringen van de staten met de vinger moeten wijzen.

We moeten dus onze – zwakke – regeringsleiders met alle middelen aanzetten tot grote omzichtigheid en tot een redelijkheid die bijna onmenselijk is.

Neem nu de EU, die ons als alleszaligmakend wordt voorgespiegeld.

Als het bestaan van zoiets als bijvoorbeeld een EU dus enige ware betekenis wil hebben, zal ze moeten bewijzen dat ze in staat is een bestaanswijze te vinden, waarin de eeuwige ziekte van de mensheid, nl. de ‘grenzeloze’ hebzucht – geld en macht – tenminste niet àlles bepaalt. Als ‘Europa’ wil bewijzen iets op zichzelf waardevols te zijn, zal het niet volstaan met vage verklaringen over “Europese waarden”- die naar behoefte geïnterpreteerd worden maar voor het overige niet tot diepgaande zelfcorrectie dwingen en veeleer dienen om het eigen kritische geweten te sussen. Dan zal dat een heel andere politiek vragen dan de hopeloze strijd tegen de klimaatverandering, de orwelliaanse censuur van de burgermaatschappij of de systematische afbraak van de identiteit van de naties.

Dat vereist dan dat de EU uit haar intellectuele comfortzone treedt hetgeen, zoals Thomas Kuhn en met hem vele anderen leren, psychologisch haast heldhaftig is.

Dan staat de mensheid inderdaad zo ongeveer voor een taak die … onmenselijk is.

Daarom is dit alles zo ontredderend wanhopig.

Jaak Peeters

Juli 2026

Over de actualiteit van Orwells 1984.

Toen zijn hand de deurknop beetpakte zag Winston dat hij het dagboek op tafel had laten liggen. De hele bladzij stond vol “weg met grote broer”, in letters die bijna zo groot waren dat men ze van de andere kant van de kamer zou kunnen lezen. Wat onvoorstelbaar stom van hem! (…) Hij hield zijn adem in en opende de deur. Onmiddellijk werd hij overspoeld door een warme golf van opluchting. Een kleurloze vrouw met hulpeloze ogen, piekerig haar en een doorgroefd gezicht stond in de  gang.

Winston Smith was bezig met een dagboek. Een dagboek dat, als het in de handen van de gedachtenpolitie zou vallen, hem niet alleen zijn baan, maar misschien zelfs de kop zou kosten. Het was het dagboek waaraan Winston elke dag weer zijn weerzin voor de wereld van ‘Grote Broer’ toevertrouwde.

Maar big brother bespionneerde zijn onderdanen heel grondig. Zoals Winston wist.

Het was halverwege de ochtend en Winston had zijn hokje verlaten om naar het toilet te gaan. Eén enkele gestalte kwam hem tegemoet door de lange, herverlichte gang.(…) Toen ze dichterbij kwam, zag hij dat haar rechterarm in een mitella zat (…) Ze waren mischien vier meter van elkaar verwijderd toen het meisje struikelde en bijna op haar gezicht viel. Ze liet een scherpe kreet van pijn. Ze was kennelijk op haar gewonde arm gevallen. Winston bleef staan. Het meisje was overeind gekomen en zat nu op haar knieën.(…) Haar ogen waren op de zijne gericht, met een smekende uitdrukking die meer weghad van angst dan van pijn.(…)

Een wonderlijk gevoel raakte Winstons hart. Hij stond tegenover een vijand die hem wilde doden; hij stond ook tegenover een menselijk wezen dat pijn had en misschien haar arm had gebroken. Instinctief liep hij op haar toe om haar te helpen. (…) In de twee, drie seconden dat hij haar overeind had geholpen, had het meisje iets in zijn hand laten glijden. Vast stond dat ze het opzettelijk had gedaan.(…) Toen hij in het urinoir stond, slaagde hij erin het pakje opengevouwen te krijgen. Even kwam hij in de verleiding het mee te nemen naar een van de wc’s en het meteen te lezen. Maar dat zou pure waanzin zijn, dat wist hij maar al te goed. Er was geen plek waarvan je met meer zekerheid kon aannemen dat de teleschermen je voortdurend gadesloegen.

In de wereld van big brother is zelfs de menselijkheid gevaarlijk. Het is altijd mogelijk dat iemand die menselijkheid aangrijpt om je nadien te kunnen vernietigen.

Alléén maar in de fictieve wereld van George Orwell?

Bedenk even: Overheden dicteren wat je ziet en denkt. Ze kunnen dat en doen het ook. Ze onderdrukken namelijk tegengestelde meningen of verketteren wat ze zelf niet kosjer vinden als extreem – meestal extreemrechts, want dat is de mode tegenwoordig. En de media lijken wel echokamers die door de staat worden gestuurd of gecontroleerd.

Dit is de schepping van een ‘preferentiële werkelijkheid’. Met daarin: het hanteren van vage definities van zoiets als ‘haat’ – een geliefkoosd begrip voor heersende groepen, die kritiek op de overheid als verdeeldheid zaaiend kunnen bestempelen, wat kan leiden tot uitsluitingen of boetes.

In Orwells tijd was Oceanië zowat permanent in oorlog met Eurazië. Tegenwoordig wordt de plaats van Oceanië ingenomen door vooral de EU en die van Eurazië door Rusland.

Maar zeg dat maar liever niet openlijk. Dat spoort namelijk niet met die preferentiële werkelijkheid…

Dit is van alle tijden: machten behoeven instrumenten om oppositie te onderdrukken. Het gaat niet om ‘waarborgen’ van welke aard ook. Het zijn altijd stappen richting totale controle. We hebben dit scenario al zo vaak gezien: overheden die ‘veiligheid’ als wapen gebruiken om critici te censureren.

Winstons Smith ondervond het voluit en zijn geestelijke vader waarschuwde ons.

Om op die haat door te gaan: het probleem is natuurlijk dat zoiets als haat meestal niet gedefinieerd wordt – wat betekent dat bijna alles als haat bestempeld kan worden en iedereen als haatdragend kan geklasseerd worden. Onnadenkende journalisten effenen vaak de weg voor die politiek. Oordelen over wat haat inhoudt, wordt volledig subjectief en dreigt uitsluitend ‘in de ogen van de toeschouwer’ te bestaan. Of het euvel wordt bepaald door het op dat ogenblik functionerende regime, waardoor elke consistentie ontbreekt en niemand nog veilig is. Zie naar Nederland, waar het volksprotest tegen ongevraagde en ongewenste asielcentra door de nieuwe machthebbers brutaal wordt aangepakt. Dat protest is immers een uiting van haat of – wat nog erger is: van racisme. Ook al een begrip dat nergens goed gedefinieerd is.

En vervolgens is de bestrijding van die haat of dat racisme noodzakelijk voor de veiligheid van ons aller zielen…

Waarna de kring gesloten is.

Wat dat alles concreet betekent? Frankrijk is van plan om minderjarigen van Instagram en TikTok te weren. Duitsland overweegt hetzelfde.

Denemarken, Griekenland en Groot-Brittannië bevinden zich in verschillende stadia van de invoering of de serieuze overweging van een verbod op X, en tegelijkertijd zoeken Europese autoriteiten naar manieren om X uit te bannen. Ook Frankijk maakt jacht op X.

En denk even aan de boete van €120 miljoen die de Europese Commissie aan X heeft opgelegd op grond van haar “Haat verwijderen”-wet bij digitale diensten.

Hoezo, geen censuur?

Alleen maar watching?

Uit een willekeurig bericht van 29/4/2026: “Dystopische vrachtwagentechnologie: AI scant gezichten, leest lippen en controleert de politiedatabase VOORALEER je mag rijden.”

Het systeem detecteert dat je ogen te groot zijn. Er is dus sprake van emotie. Paniek. En het lijkt alsof je niet in staat ben om te rijden.

Dit is geen sciencefiction.

Dit gebeurt echt. Ford heeft er net patenten voor aangevraagd.

Ford heeft bij het Amerikaanse octrooibureau (US Patent and Trade Office) een reeks patenten aangevraagd die betrekking hebben op sensoren en camera’s in de cabine van een truck. Als die sensor vaststelt dat je niet geschikt bent om te rijden, schakelt de truck niet van de parkeerstand naar de rijstand.

De patenten reiken tot ver in de controle. Biometrische systemen scannen gezicht, iris en vingerafdruk en vergelijken alles met de databases van de politie voordat beweging wordt toegestaan. 

Je wordt op een ochtend wakker, loopt naar de oprit, stapt in een auto met jouw naam op het kentekenbewijs… Voordat je ook maar ergens heen gaat, voordat je ook maar iets verkeerds hebt gedaan, heeft je auto je gezicht al door een politiedatabase gehaald.

Vul vervolgens maar aan: De EU-digital Services Act. Want er wordt zoveel kwaads verspreid via geschreven teksten toch? Ze moedigen haat en racisme aan, weet u wel!

Of nog: al dan niet zelfrijdende auto’s waarvan de politie de route via een automatisch monotoringsysteem kan volgen – missschien wou je wel een bankoverval plegen! Iederéén kan dat namelijk doen, zodat iederéén verdacht moet zijn.

De nakende afschaffing van het contact geld, zogenaamd om fraude uit te sluiten of misbruik van kinderen onmogelijk te maken…

Alles voor de veiligheid. Daar willen we toch allemaal?

Het wordt een toestand net zoals bij Winston Smith, die van schrik ineenkrimpt als hij bij zijn thuiskomst constateert dat zijn geheim dagboek waarin hij zijn persoonlijke maar gevaarlijke mening heeft uitgeschreven open en bloot op tafel ligt.

Gevaarlijk, maar dan dag in, dag uit. Zeker door die automatische controle op ons gedrag –  zodat Winston Smith bibbert als hij in de verleiding komt een briefje te lezen dan hem in de handen was gestopt. Heeft er iemand een valstrik gespannen??

Hét summum werd bereikt als we onszelf gaan controleren…en ‘niks te verbergen hebben’.

                                             ————————————–

De rusteloos zoekende Winston van George Orwell eindigt met de verloochening van zijn menselijk streven naar vrijheid en persoonlijke zelfstandigheid. Winston – zoals zovelen in onze dagen –  legt zich neer bij de almacht van Big Brother en legt zijn lot in diens machtige handen.

Die Big Brother van vandaag is niet de simpele dictatoriale figuur in het verhaal van Orwell. Dictators zijn immers sterfelijk. Het gaat om het systeem. Dat is veel taaier dan een freel menselijk wezen. Een alomvattend systeem dat ons aangesmeerd wordt als remedie tegen onze onveiligheid. Of in naam van onze levensvervulling. Voor ons eigen bestwil in ieder geval. Een bestwil die jammer genoeg door anderen wordt gedefinieerd dan de betrokkenen zelf maar die vervolgens door het systeem worden opgeslokt. Een verstikkend schijn-eigenbelang dat slechts draaglijk is in een gedachtenloze wereld van brood en spelen.

“Wij beschouwen als vanzelfsprekend de volgende waarheden: dat alle mensen gelijk geschapen zijn, dat zij door hun Schepper begiftigd zijn met bepaalde onvervreemdbare rechten, waaronder zich bevinden: leven, vrijheid en streven naar geluk.()..Dat telkens wanneer enige regeringsvorm deze doeleiden niet nastreeft, het Volk het recht heeft de regering te veranderen of af te zetten en een nieuwe regering in te stellen.”(Uit de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring)

Winston Smith had gelijk met zijn verzet tegen Big Brother. We kunnen onze menselijkheid niet vinden door de overgave aan een systeem – zelfs niet als dat zogenaamd voor onze eigen veiligheid werd opgezet.

Dan geven we ons over aan de surveillancestaat, in handen van breekbare mensen die demonen worden zodra ze macht verwerven.

Er staat in deze digitaliserende tijd echt veel op het spel.

Jaak Peeters

Mei 2026

In een openhartig stuk, waarin hij komaf maakt met zijn eigen ontgoocheling in de partijpolitiek, roept Steven Arrazola de Onnate op tot vernieuwde democratische weerbaarheid[1]. Ik wil daar hierna een concreet accent aan toevoegen.

Onder de titel Stemmen heeft wél zin, legt hij uit waarom het niet goed is dat mensen uit ontgoocheling politiek afhaken. Ze doen dat niet alleen door niet te gaan stemmen omdat ze geloven dat het toch niks helpt. Ze doen dat ook door werktuiglijk, zonder kritisch nadenken, uit gewoonte te stemmen.

De auteur merkt die ontmoedigde tendens in heel West-Europa. Wat mensen ook doen of zeggen en vragen, of hoe ze ook stemmen: de politiek schijnt langs die kant nergens oren te hebben. Intussen gaat de maatschappij-ontwrichtende immigratie onverminderd door. Dat is een van de meest centrale problemen van onze dagen. Dat, terwijl we allemaal weten dat die immigratie past in het verdienmodel van de mensensmokkel. Strijden tegen dit soort immigratie is dus wél menswaardig!

Ikzelf ben opgegroeid in een stadje in de Kempen, waar het destijds goed toeven was en waar je als leerling van de middelbare school voluit je ding kon doen. Tegenwoordig maken in hele wijken van dat stadje immigrantenbendes de dienst uit.

Mensen ergeren zich aan een politieke klasse die dit soort zorgen wegwuift als ‘racisme’. Ze ergeren zich aan de straffeloosheid van buitenlandse verkrachters en de wereldvreemde houding van het gerecht.

Ik heb ooit zelf initiatieven genomen om gesprekken op gang te brengen tussen autochtonen en allochtone groepen. Ik hoopte dat de politiek dit signaal zou opnemen en haar politiek beleid zou heroriënteren.

Ook bij mij was ontgoocheling mijn deel.

Er zijn, zoals Steven Arrazola schrijft, gelukkig wel degelijk tekenen van bewustwording. Niet alleen in het buitenland – denken we even aan de massieve betoging in Groot-Brittannië, die direct heeft bijgedragen aan de zware electorale nederlaag van de kliek van Starmer.

Ook in eigen land valt het op dat sommige feiten waar buitenlanders bij betrokken zijn en die in het verleden hoogstens omfloerst werden gemeld, niet langer zomaar weggestopt kunnen worden. Zoiets bleek nog maar een paar dagen geleden, toen in de krant verslag werd gedaan over brutaliteiten aan de Vlaamse kust. De media kunnen dus wel degelijk onder druk worden gezet, ook al gaat het naar veler zin te langzaam.

Er is verzet. Dat voel je gewoon.

Die stille bewustwording, die langzame verandering: die komt aan. Getuige daarvan is het gescheld met extreemrechts. Of de toenemende censuur door de EU.

Wie de toenemende onveiligheid, of de immigratie – die zowat de hele bevolking terecht beroert – aanbrengt wordt uitgescholden voor extreemrechts. Veel mensen worden dan bang en zwijgen maar of willen niet in het ‘foute kamp’ belanden. En ze ondernemen niets. Maar dat is nu net het verkeerde! Bedenk dat dit gescheld te dwaas is om los te lopen. Waar lees je hoe men extreemrechts definieert? Elk handboek, elke wetenschap die naam waardig, begint met duidelijke definities. Maar in de vaderlandse politiek schijnen definities niet nodig te zijn. We kunnen derhalve de slingeraars met de slagzin ‘extreemrechts’ slechts opvatten als lui die bij gebrek aan zinnige argumenten alleen maar schelden.

Wie alleen nog weet te schelden, verdient geen aandacht.

Velen hebben ook last van vrees voor verandering. Veranderen is moeilijk en velen houden van een makkelijk leventje. Dat doet mensen verder hun krant lezen, hoewel die juist een deel van het probleem is. Of ze worden moe als ze kritisch moeten nadenken.

Machteloos voelt men zich ook tegen de diarree aan regels van de EU. Wie afwijkt van wat de heerschappen van de EU voor ogen staat, wordt gecanceld, onder meer door middel van censuur.

En dan legt men zich daar maar bij neer, gelovend dat er toch niks is tegen te doen valt.

Maar dat is niet waar.

We kunnen kranten links laten liggen: er zijn kanalen genoeg om ons te informeren.

Onder elkaar kunnen we de EU-censuur omzeilen.

En er zijn nog altijd verkiezingen. We kunnen partijen die onze zorgen niet willen oppakken dus nog altijd straffen. We moeten het alleen doen.

Dit moet duidelijk zijn: Democratie is niet de wereld van de scheldroepers, wier verwrongen gedachtenwereld ongewenste verkiezingsuitslagen in quarantaine wil doen belanden, terwijl het in werkelijkheid slechts te doen is om de bestendiging van hun eigen macht. Democratie is de zaak van àlle burgers.

Dat besef moeten we altijd voor ogen houden en dat kan onze zinnen doen veranderen. Wat belet er ons dus om de knop om te draaien als het weer eens over extreemrechts gaat? Wat belet er ons van stemgedrag te veranderen als de regeerders niet naar onze zorgen willen luisteren? Wat belet er ons de krant op te zeggen, als die toch maar alleen geselecteerde materie wil aanbieden?

En wat belet ons bijeenkomsten te organiseren waarin we onze zorgen delen, zodat we ons minder geïsoleerd voelen?

En wat is eigenlijk de kern van de democratie? Simpelweg dit: democratie betekent een politieke ordening die de staatsmacht laat richten op het welzijn van de bevolking. En wat dat welzijn is, wordt door de bevolking bepaald. En alléén door hen.

Iedereen kan zich daar heel concrete dingen bij voorstellen.

De knop van de macht zit niet bij de eurocratie, de partijvoorzitters of de krantenredacties, maar bij ons, burgers. De macht zit in ons eigen hoofd en we verwerven macht als we ons niet laten bang maken en onderling verdelen of tegen elkaar opzetten.

Onze maatschappij is vanuit democratisch standpunt erg verziekt. Dat is duidelijk. Maar de kansen om te keren zijn er nog steeds.

We moeten ze alleen grijpen

Jaak Peeters

Mei 2026

[1] https://mail.google.com/mail/u/0/#search/steven%40ardeon.be/FMfcgzQgMCTwFPLJwlMQZKXdtbFLBM

(Zeer) kritische alternatieve reflecties over de Europese machtspolitiek

Op 17 juni 2026 werd op de vergadering van de zogeheten G7 beslist om Rusland extra sancties op te leggen, vooral voor olie- en gasuitvoer, wat, alles welbeschouwd, ten laste komt van de Europese consument, want die betaalt zijn brandstof voortaan veel duurder. De bedoeling is de “druk op Rusland op te voeren”. Van cynisme gesproken…

Officieel is de EU geen lid van de G7. Dat komt omdat de grote Europese industriestaten de belangen van hun economie zoveel mogelijk zelf in handen willen houden. Voor de EU komt het er dan weer op aan om zélf zoveel mogelijk invloed en macht te verwerven. Het is voor de EU dus buitengewoon belangrijk in dat gezelschap zélf partner te zijn. Dat helpt namelijk om haar officiële status als internationaal erkende mogendheid te consolideren, hetgeen uiteraard niet altijd naar de zin van de grote Europese industrielanden is, die hierdoor in een ondergeschikte positie zouden terecht komen.

De discussies binnen de G7 als gevolg van het gore machtsstreven van de EU zijn de Amerikaanse president, die de versterking van de Amerikaanse economie en dito invloed centraal op zijn agenda heeft staan, niet dienstig en hij is niet bepaald op zoek naar een gesprekspartner, die via de G7 haar eigen internationaal machtsstreven vorm wil geven tot op een niveau dat voor de VS hinderlijk kan worden.

Wat er ook van zij: het schouwspel van de G7 in Parijs op 16 juni 2026 toont een botsing tussen de EU en de VS. Het is tegelijk ook een aanwijzing van een machtsstrijd tussen de EU en (vooral de grote) Europese industriestaten.

Die machtsstrijd is virulenter dan men geneigd is te denken.

De machtsstrijd van de EU om de controle over onze gemeenschappen blijkt bijvoorbeeld uit de recente bemoeienissen van de EU met de plannen van de nieuwe Nederlandse regering. De EU zou toch zo graag àlle lidstaten in een volstrekt ondergeschikte positie krijgen, want daarmee zou ze eindelijk uitkomen waar ze al lang zijn wil: de positie van de Amerikaanse regering.

Een wereldmacht dus, aan de bevolking de hele tijd al verkocht als de garantie voor de vrede. Maar dat is een volstrekt verdichtsel als het over dat andere deel van Europa gaat: over Rusland.

De EU heeft om haar onwillige lidstaten in het gareel te krijgen namelijk grote behoefte aan een externe vijand: het oude truukje. Het lag voor de hand: ze heeft de vijandige relaties tussen het kapitalistische Amerika en de communistische Sovjet-Unie maar over te nemen. Het is bekend dat zelfs nog Obama in die geesteshouding verwijlde, toen hij verklaarde dat Rusland – op dat ogenblik nog slechts een schaduw van de voormalige Sovjet-Unie – tot een “paria-staat” moest herleid worden.

In de media speelt men mee en heeft men het altijd weer over de Russische agressie in Oekraïne, maar men ‘vergeet’ dat de Donbassrepublieken zélf om hulp hadden gevraagd. De waarheid is dat de westerse politiek een meer dan normale rol heeft gespeeld in de Oekraïense troebelen die vooral de Oekraïense extremisten in de kaart speelden en die altijd al was gericht op de inlijving van Oekraïne.

Die troebelen waren voor de staatssmeden van de EU een welkome kans om een externe vijand te voorschijn te toveren, die dienstig was om via intense propaganda de bevolking de dwingende noodzaak tot meer EU-macht te doen aanvaarden.

Uiteraard moesten de kritische stemmen het zwijgen worden opgelegd. Daarvoor waren allerlei al vaker beschreven censurerende maatregelen nodig. De EU was slim genoeg om bij elke censuurmaatregel voor ieder redelijk mens zinvolle argumenten aan te dragen, maar ‘vergat’ telkens haar geopolitieke machtsstreven te vermelden.

In het hele verhaal speelt het land Oekraïne al bij al een weinig benijdenswaardige rol: die van de machteloze en menselijk uitgeputte buit.

De noordelijke helft van Oekraïne maakte vanaf 1441 tot het einde van de 18^e eeuw deel uit van de mohammedaanse Kanaat van de Krim en werd voornamelijk door Tartaarse volken bewoond (die door Stalin later hard werden aangepakt), en werd door de christelijke Russische tsaar op de Islam veroverd en verder bevolkt door orthodox-christelijke mensen en werd zodoende Russisch.

Het noordelijke gedeelte van het genoemde Oekraïne was vanaf de 14^e eeuw tot ruwweg de 17e eeuw onder controle van Polen (sommige stukken spreken over “een complexe grensgeschiedenis” – Kiev lag lange tijd in Polen.)

Historische gronden om Oekraïne bij West-Europa in te lijven zijn in ieder geval heel zwak.

De EU beroept zich dan ook op de recente akkoorden die zijn gesloten middenin de chaos bij het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. Het klassieke verhaal hierbij is dat de Oekraïners zelf voor aansluiting bij de EU hadden gekozen.

Men vergeet dan voor het gemak dat de met het zakenleven (erg) bevriende president Janoekovitsj mede door de tussenkomsten van figuren zoals Verhofstadt verdreven werd, omdat hij met Rusland vriendschappelijke economische betrekkingen wilde, goed wetend dat die relaties voor Oekraïne van groot belang waren.

EU-leiders wilden zulks te allen prijze voorkomen, want dat zou hun expansieverlangens geheel doorkruisen.

Allemaal jammer voor de Oekraïners, want die hadden met de oude buurtschappen met het intussen tot vijand verklaarde Russische buitenland vaak een flink stuk vooruit kunnen komen.

Ter vervollediging: ook Wit-Rusland staat nog op het EU-menu. Goede relaties met Rusland kan de EU dus missen als de pest.

Dat de Europeanen er best aan doen samen te werken, weet het kleinste kind. We hebben daar geen EU voor nodig. En dat geldt ook voor Oekraïne. Maar waarom geldt dat dan niet voor het blanke, orthodox-christelijke Rusland, terwijl de EU er kennelijk geen graten in vindt om kleurlingen van allerlei komaf in de EU-bevolking op te nemen?

In het nieuwe “Migratiepact” van de EU wordt bepaald dat EU zélf beslist hoeveel asielzoekers aanvaard kunnen worden en welke ‘te herplaatsen’ asielzoekers naar welk land worden gestuurd. Een weigering kost het land 20 000 eur per jaar. Dat is een zware inbreuk op de soevereiniteit van de lidstaten. En weer méér macht voor de EU.

Hoe geloofwaardig is die EU eigenlijk nog?

Maar intussen is de systematische belaging van Rusland een erg groot risico.

Die belaging kan erop uitlopen dat Russische kernbommen een einde maken aan het leven van zovele onschuldigen – zoals in Hiroshima en Nagasaki.

In Europa ditmaal, welteverstaan.

Jaak Peeters

Juni 2026

Een probleem uit de rechtsfilosofie

Recent verscheen een bijdrage van Theo De Wit onder de titel “De emancipatie van het slachtoffer”.[1]

De kern van zijn verhaal is dat het hedendaagse slachtoffer van misdaden terecht gekomen is in een situatie die zich totaal onderscheidt van wat sinds aeonen voor slachtoffers gangbaar was.

Zolang er mensen in groepen samenleefden werden misdaden bestraft. Nu is dat bestraffen veel meer dan een simpele, door emoties ingegeven in woede gekoelde wraak. Iemand wat aandoen is namelijk een inbreuk op de relatie van fundamentele menselijke gelijkwaardigheid. De misdadiger verheft zich ten onrechte boven het slachtoffer dat zodoende in een onverdiende lagere positie wordt geduwd. Het evenwicht wordt niet hersteld door de schuldige dood te slaan, want de herinnering wordt daarmee niet gecorrigeerd, laat staan uitgewist. Het evenwicht kan alleen hersteld worden als de schuldige fout bekent, dat wil zeggen: bereid is een stap terug te zetten en het slachtoffer zijn eer terug te geven.

Iedereen weet dat het probleem van de gelijkwaardigheid van mensen onder elkaar al sinds mensenheugenis een kernprobleem is geweest.

Inbreuken op deze fudamentele intermenselijke gelijkwaardigheid werden dus altijd op de een of andere manier bestraft – of minstens vergoelijkt door een beroep te doen op machten of ideeën die de ongelijkheid konden rehtvaardigen.

Maar in onze dagen is dat allemaal veranderd.

De vereenzaming van het slachtoffer.

De bestraffing kende in vele culturen verschillende vormen.

Soms ontstonden er rituelen die voor ons vandaag vreemd aandoen om de ‘zonden’ van de hele collectiviteit uit te wissen. Daarover heeft René Girard uitvoerig geschreven in zijn “De aloude weg van de boosdoeners”. Girard vertelt daarin dat in sommige culturen de gewoonte was gegroeid om op gezette tijdstippen een bok ritueel met de zonden van de groep te beladen. Vervolgens werd het beest de woestijn ingejaagd waar het van honger en dorst omkwam. Daarmee was ook de zonde weggewist. Voor iedereen.

Deze procedure werd door de leden van de groep aanvaard als een vereffening van de  morele schuld. Daarna kon het leven met een schone lei verder. Iedereen behoorde weer tot de gemeenschap van volwaardige mensen.

Men ziet dus hoe fouten of misdrijven altijd weer de behoefte oproepen tot genoegdoening. Die behoefte is begijpelijk – mits we uitgaan van een fundamenteel gevoel van gelijkwaardigheid tussen mensen.

Tot die genoegdoening behoort vaak een vorm van ‘wraak’. Het woord wraak verwijst etymologisch naar ‘wreken’, wat op zijn beurt in de oude Germaanse talen iets betekende als ‘verdrijven’. Vergelden is dus letterlijk het verdrijven van onrecht.

In oudere gemeenschappenn werd de uitvoering van een directe, lichamelijke wraak als rechtvaardig beschouwd.

De kerstening veranderde deze logica vooral door de genoegdoening te verleggen naar een goddelijk Laatste Oordeel, waarin de goeden van de slechten worden gescheiden.[2]

Met de verflauwing van het christelijk besef is deze oplossing niet langer voldoende.

Een bekende reactie op deze post-christelijke toestand is de houding van een denker als Richard Rorty.[3] Hij stelt dat we een misdrijf moeten opvatten als een opdringerig binnendringen in een relatie die gelijkwaardig zou moeten zijn, maar door deze ongewenste indringing voert tot een toestand van ongelijkheid. Men dringt zijn private zelf ongewenst aan anderen op.

Rorty is van mening dat de kans dat ieder van ons ooit in dit scenario terechtkomt heel groot is. We moeten, zegt Rorty, deze feitelijkheid aanvaarden en onze moraliteit aanpassen. Er zullen altijd lieden zijn die zich buiten de gemeenschap van zelfbeschikkende individuen plaatsen.[4] Onze maatschappij kan dan volgens Rorty ook alleen maar worden bijeengehouden als we het op tenminste één punt eens zijn: de regel dat niemand nog slachtoffers maakt.

Dat is niet alleen onrealistisch, want er zullen altijd misdrijven blijven bestaan en daardoor zullen er altijd weer wraakgevoelens oprijzen. De vraag wat we daar dan mee doen blijft onbeantwoord.

Maar erger nog: deze visie maakt van onze samenleving een verzameling van potentiële slachtoffers. De samenleving is immers zo, dat ieder van ons ooit op de een of andere manier slachtoffer zal zijn.

Omdat er geen ruimte is voor echte genoegdoening, staan die slachtoffers er alleen bij. Machteloos. Geen recht, geen erkenning – alleen ondergaan en doorslikken.

In een wereld waarin relaties voortdurend kunnen worden verstoord door ongepast gedrag, belanden we zo in een maatschappij van vereenzaamde potentiële slachtoffers.

 Woke en Co

Er zijn dus enkele aspecten die we goed voor ogen moeten houden.

Ten eerste: de gekwetste of tekortgedane mens voelt altijd behoefte aan genoegdoening. Dat is een kwestie van menselijke waardigheid – los van de talloze andere manieren waarop die behoefte vorm kan krijgen.[5]

Ten tweede: aan die behoefte kan niet langer voldaan worden door simpele wraak. Dat wordt terecht niet meer aanvaard.

Ten derde: de christelijke oplossing- wraak overlaten aan God en uitstellen tot een Laatste Oordeel, werkt in onze seculiere tijd niet langer.

Ten vierde: ook seculiere bestraffing via rechtbanken blijkt problematischer dan wenselijk. Zeker wanneer, zoals bij Rorty, wordt gepleit voor een pragmatische houding tegenover de menselijke beschadiging. Die houding verscherpt immers de pijn nog meer.

Er is echter nog een andere ontwikkeling die de zaak helemaal in vuur en vlam zet.

Dat is de teloorgang van een eenduidige, voor iedereen herkenbare maatschappelijke morele orde. Deze instorting is het directe gevolg van het postmodernisme en de daaruit voortgekomen zogeheten woke-cultuur.[6]

Postmodernistische denkers stellen dat alles wat mensen opgebouwd hebben om zich in een leefbare omgeving te bewegen, slechts verhalen zijn zonder objectieve basis. Als ieder met zijn eigen verhaal tegenover de wereld staat, en alle verhalen slechts relatief zijn, dan staat ieder mens eigenlijk alleen en eenzaam in die de wereld.[7]

Er bestaat dan geen van buitenaf geldende algemene moraal. Er bestaat ook niet zoiets als een vaste identiteit waaraan men zich kan optillen. Ook die is slechts een verhaal. Er bestaat geen maatschappelijke orde die voor ieder van ons helder en aanvaardbaar is.

Het zijn allemaal: verhalen.

Maar als er geen vaste identiteiten bestaan, geen dwingende moraal en alleen maar verhalen waarin men zelf al dan niet gelooft, dan is er ook geen normenwereld meer waaraan we ons kunnen spiegelen. Alles wordt vloeibaar.

Dan doet iedereen wat hem of haar goeddunkt – totdat hij of zij op een ander botst. Dan kan iedereen zichzelf ook de identiteit geven die hij wenst – of die naar believen veranderen en zich vervolgens op anderen te pletter lopen.

Kortom: er zijn geen vaste normen, er is geen vaste orde, geen vast wereldbeeld. Wat een onzekerheid is deze wiebelende, voortdurend schuivende wereld!

En als ieder vrij is in zijn of haar keuze van zijn of haar zijn, dan wemelt het van de kansen op gekwetstheid. Want iederen wil iets anders – zonder rekening te houden met de gemeeschap.

Daarmee vereenzaamt de mens nog meer dan hij al is.[8]

Omdat zelfgekozen identiteiten niet door algemeen aanvaarde sociale regels bekrachtigd worden, werken ze niet bevredigend. Men moet alléén op zoek naar genoegdoening, maar die zoektocht houdt nooit op. Zo’n puur persoonlijke identiteit in de maatschappij blijft dus altijd voorwerp van een onbestemde, vage twijfel, want de maatschappij biedt nooit zekerheid. Als er dan tevredenheid om de genoegdoening is, is die slechts tijdelijk.

De wokewereld schenkt derhalve nooit voldoening en kan dat ook niet doen maar houdt wel een vurig verlangen naar genoegdoening levend, een verlangen dat met de tijd steeds harder kan gaan branden. En tegelijk neemt de vereenzaming almaar toe. Het wordt een heuse slachtoffercultuur.

Ook politiek

Het zal duidelijk zijn dat het hele verhaal over woke en soortgelijke stromingen vooral een verhaal is over het sociale leven.

De natie is voor alles een sociale groep, met daarin alle aspecten van het sociale leven. Ze bestaat uit het genoemde soort mensen dat steeds meer in de hoger beschreven vereenzaamde toestand is terecht gekomen, gegrepen als de mens is door het postmodernisme. Deze werkelijheid geldt voor elke menselijke groep. Het mag dus niet verwonderen dat ook de relaties onder politieke groepen of zelfs naties door deze ontwikkelingen worden beïnvloed.

Als we naar de huidige Verendige Naties kijken, merken we hoe de principiële gelijkwaardigheid van de deelnemende staten tot pure fictie is verworden. Je zou voorwaar hele naties “slachtofferschap” gaan toeschrijven. Ook daar is een vorm van eenzaamheid toegeslagen. Er wordt daar onder vrolijke schijn wrok gekweekt.

Hierop doorgaande brengt ons dat bij het Amerikaanse dominatiestreven en het verzet daartegen. We maken dat vandaag allemaal mee.

Zelfs toen de Amerikanen zich een weg baanden naar de oevers van de Grote Oceaan, en  volksstammen die ze onderweg  tegenkwamen op een allesbehalve fatsoenlijke manier bejegenden, konden velen zichzelf nog wijsmaken dat ze christenen waren en zich dus boven de ‘wilden’ mochten verheffen.

Iets van die morele zelfrechtvaardiging bleef zelfs voorbestaan tijdens de strijd tegen het ‘goddeloze communisme’ in Vietnam. Maar de diepgaande secularisatie bij de dominante bevolkingsgroepen in de VS heeft van de christelijke ijver uiteindelijk niets dan schijn  overgelaten.

Het Amerikaanse optreden in de wereld is daardoor gereduceerd louter machtsstreven. Waren de verhoudingen tussen grootmachten voordien al doortrokken van psychologische spanningen – zonder de economische en politieke belangen uit het oog te verliezen -, de huidige blote machtspolitiek maakt de zaak nog erger. In werkelijkheid maakt Amerika zichzelf tot slachtoffer van een foute politiek die het nochtans zelf heeft geschapen maar waarin het verstrikt is geraakt.

Wat velen ook maar niet lijken de snappen is dat dominantie altijd verzet oproept: dat is een natuurwetmatigheid en biologen hebben daarzeker een uitleg voor.

Niet alleen Amerika komt in een vereenzaamde weinig aantrekkelijke positie terecht, maar het hele westen deelt in de klappen.

Hier speelt opnieuw woke een niet te onderschatten rol.

Het gaat erom dat de machtsstructuren van het Westen de oude frustraties over kolonialisme en slavernij opnieuw openrijten, ditmaal ook binnen het Westen zelf. Woke voegt deze frustraties toe aan de bestaande verhalen over systematische achterstelling van allerlei aard.

Als reactie gaat men in het westen over tot de compensatie en Wiedergutmachung: ontwikkelingshulp, gelden voor de ooit vrijwel uitgeroeide stammen in Amerika  en allerlei herstelbetalingen.[9]

Maar die Wiedergutmachung trekt de aandacht nog meer op de open wonde, rijt haar verder open, versterkt het schuldbesef en versterkt het gevoel van achterstelling op dezelfde manier zoals elke actie om transgenders genoegen te doen nieuwe, fellere eisen oproept. Men is immers nooit zeker dat ‘men’ het eerlijk meent met de acceptatie van van een zelfgekozen, niet tot het collectieve verhaal behorende identiteit. Als er iets is wat mensen allemaal kenmerkt, is dat het vermogen om te twijfelen.

We moeten goed beseffen dat we in deze nucleaire tijd voor uiterst gevaarlijke problemen staan. Niet alleen naties en individuen zoeken genoegdoening – ook ander groepen dragen tot de spanning bij. Een enkel voorbeeld moge volstaan: illegale immigranten. Een probleem waarvan maar weinigen de diepe ernst schijnen te zien. De mensheid kan namelijk niet alleen vergaan door een kernoorlog.  Ze kan ook vernieigd worden door een wereldwijd chaotisch armaggedon.

[1] Theo De Wit. De emancipatie van het slachtoffer: achtergrond, culturele betekenis, keerzijden. In de De uil van Minerva, april 2026, blz. 63 – 81. Theo De Wit is professor aan de Universiteit van Stellenbosch.

[2] We gaan even voorbij aan de gruwelen tegenover de “ketters” en “heksen”.

[3] Zie zijn Contingentie en Solidariteit, dat eindigt met de merkwaardige passage: De twijfel aan jezelf lijkt mij het karakteristiek merkteken van de eerste periode in de geschiedenis van de mensheid waarin grote groepen mensen het vermogen hebben gekregen om de vraag ‘Geloof jij en verlang jij wat wij geloven en verlangen?” te scheiden van de vraag “lijd jij?”. Rorty, KoK Agora, 1992, blz. 249.

[4] Vergelijk met de dierenwereld!

[5] Denk hierbij aan vakbonden of aan de acties van de middeleeuwse gilden, die meer grip wilden op hun eigen leven.

[6] Woke (Engels voor “wakker”) verwijst naar een hoge mate van alertheid en bewustzijn met betrekking tot maatschappelijke ongelijkheid, racisme en discriminatie. Oorspronkelijk uit de Afro-Amerikaanse cultuur, is het nu een internationale term voor sociaal-politiek activisme, vaak geassocieerd met bewegingen als #MeToo en Black Lives Matter. Alertheid is uiteraard geen probleem. Maar de woke zoals die zich heeft ontwikkeld is een aberratie. (Zie wikipedia.)

[7] Dat is zeker niet juist. Mensen zijn sociale wezens. Van zodra een foetus voldoende neurologische toerusting bezit om prikkels van buiten de baarmoeder op te vangen en op te slaan, begint de socialisatie.

[8] Een merkwaardig fenomeen is het als je jonge kinderen van 8 met een smartphone ziet rondlopen: kennelijk wordt een wezenlijk deel van hun communicatie met de menselijke buitenwereld gevoerd langs dat ding – maar niet via biologische mensen. Dei vereenzaming wordt dus door de moderne technologie ondersteund en versterkt. Al in 1956 schreef prof. S.W. Couwenberg met een merkwaardig vooruitziende blik zijn essay De vereenzaming van de moderne mens.

[9] Die Wiedergutmachung kan behoorlijk wat betekenen. De eis van Clemenceau («Le Bosch paiera tout ») in 1919 vond pas op 3 oktober 2010 zijn vereffening.

Deze tekst verscheen ook op www.dwarsliggers.eu onder dezelfde titel

Een poging om de democratie een duwtje in de rug te geven

Ajaan Hirshi Ali over Minnesota

Op 27 januari 2026 verscheen in de Nieuwsbrief van het Amerikaanse Claremont Instituut een stuk van de Somalische ex-Nederlandse en inmiddels Amerikaanse Ajaan Hirschi Ali[1] onder de titel De realiteit van Minnesota na de assimilatie.[2] Dit stuk kwam er na de gebeurtenissen in Minneapolis, waar door de vreemdelingenpolitie een naar verluidt onschuldige man werd doodgeschoten.

Hirshi Ali legt uit hoe immigrantenculturen ook binnen de moderne, liberale maatschappij intact blijven. Ze lossen niet op in de omringende cultuur, maar behouden hun eigen identiteit en samenhorigheid. Zeker de Somalische samenleving is georganiseerd rond de clan, waarvan de banden niet burgerlijk en abstract zijn, maar biologisch en bindend. Deze clanstructuur gaat boven en voor het individu en vertegenwoodigt dus een premoderne en zelfs antimoderne leefstructuur. Die verzet zich tegen zowat alles wat de moderne Westerse beschaving onderbouwt: individuele verantwoordelijkheid, transparantie, onpersoonlijke wetgeving en vertrouwen dat verder reikt dan familiebanden. 

Hrishi Ali haalt Ernest Gellner[3] aan, die waarschuwde dat een moderne natiestaat niet

gebouwd kan worden op tribale loyaliteit. Tribalisme versnippert het gezag en ondermijnt gedeelde verantwoordelijkheid.

Industriële samenlevingen vereisen echter een hoogwaardige cultuur die wordt overgedragen via massaal, door de staat georganiseerd onderwijs, omdat alleen een dergelijke cultuur economische mobiliteit, de banden van sociaal vertrouwen en volwaardig politiek burgerschap kan waarborgen binnen een sterk gedifferentieerde arbeidsverdeling. Nationalisme is in deze zin geen irrationele hartstocht, maar het aanpassingsmechanisme waarmee politiek en cultuur op één lijn komen.

De les van Minesota: ook te onzent

De problematiek die Hirshi Ali in de pen doet kruipen is niet uniek voor Minnesota. Dezelfde patronen duiken overal op waar op familiale clans gebaseerde culturen worden overgeplant naar geavanceerde welvaartsstaten – Zweden, Groot-Brittannië, Duitsland…

De logica is consistent. “Haal eruit wat eruit te halen valt, en wanneer de gastheer verzwakt, ga je verder.”

Dit is fundamenteel onverenigbaar met het moderne maatschappelijke leven, dat gebaseerd is op sociaal vertrouwen in plaats van bloedverwantschap. Het speelt zich eveneens af in Vlaanderen en Nederland. Het werpt licht op het feit dat immigranten uit (nog gedeeltelijk) pre-moderne culturen bijvoorbeeld de taal weigeren te leren omdat ze de eigen taal voorrang geven of op de bus niet betalen. Ook al omdat ze van mening zijn dat ze in het Westen recht hebben op voordelen vanwege ongelovigen en zelf mogen nalaten de lasten te helpen dragen – een overtuiging die regelmatig vermeld wordt.[4]

Om het kort en tegelijk hard te zeggen: vele immigraten zoeken elke economisch voordeel maar wijzen de westerse cultuur af, die ze veelal beschouwen als decadent.

De kerngedachte van de gematigde voorstanders van de immigratie in onze contreien is dat een ingroeiiing van islamieten in de Westerse cultuur geleidelijk aan zal plaats vinden. Er zal dan een nieuwe maatschappij ontstaan met nieuwe evenwichten. Anderen, die een radicaler standpunt innemen, verklaren dat onze maatschappij moet veranderen in een multiculturele maatschappij.

Het getuigenis van iemand als Ajaan Hirshi Ali laat zien dat alvast de theorie van de multiculturele maatschappij in ieder geval naar een neergang voert. Dat is de échte les van Minnesota.

Niet alleen Hirshi Ali

Er bestaat een zeer uitgebreide literatuur over deze problematiek en het is vreemd dat sommigen toch vasthouden aan de fictie van de multiculturele maatschappij.

Ik geef hierna een kleine greep uit die literatuur.

Anthony Smith schrijft dat de staat (en zijn politiek) samenvalt met de culturele gemeenschap van de dominante etnie. Hetgeen betekent dat toegevoegde etnieën per definitie klem zitten – en in vele gevallen terugplooien op hun eigen etnisch systeem.[5] In een door christendom en humanisme getekende maatschappij zullen groepen die uit andere culturen komen moeten assimileren ofwel het risico lopen gemarginaliseerd te worden.

Ioan Lewis beschrijft hoe de door moderniteit geïnspireerde UNO-tussenkomst in Somalië in de vroege jaren 90 van vorige eeuw vastliep op locale sociale en culturele condities. De tribale politieke structuren van de Somali waren fundamenteel in tegenspraak met de op stabiliteit gerichte algemeen Somalische identiteit.[6] Thomas Eriksen, die in zijn Ethnicity and Nationalism onder meer en in het voorbijgaan deze problematiek behandelt,  wijst erop dat zelfs in het moderne Amerika het beeld van de melting-pot, dit is een min of meer samenhangende smeltkroes van alle immigrantenculturen, niet bestaat en nooit bestaan heeft en hij citeert hierbij Glazer an Moynihan uit 1963.[7] Dat zelfs in hét Westerse immigratieland bij uitstek.

Ook Steve Fenton beklemtoont de onoverbrugbare tegenstelling tussen een moderne nationale identiteit en daarvan fundamenteel afwijkende groepsidentiteiten, waarbij hij het voorbeeld van Japan aanhaalt: de sterkte van de Japanse nationale identiteit maakt het vrijwel onmogelijk om een multi-etnische samenleving te maken.[8] En Japan is niet bepaald een achterlijke cultuur. Ook David Miller beklemtoont  dat, in het algemeen, nationaliteit verwijst naar algemeen gedeeld burgerschap, eerder dan naar de frangmentatie via groepsidentiteiten.[9]

Al deze auteurs genieten faam in verband met dit soort materie.

Hirshi Ali’s echtgenoot, Niall Ferguson, heeft decennialang gedocumenteerd wat westerse samenlevingen succesvol maakte. Hij ziet zes cruciale elementen die de vitaliteit van het Westen waarborgen: concurrentie, wetenschap, eigendomsrechten, moderne geneeskunde, de consumptiemaatschappij en een arbeidsethos geworteld in de protestantse cultuur. Dit waren, en zijn nog steeds, functionele vereisten.

Het hoeft geen toelichting dat deze cruciale elementen fundamenteel botsen met het etnisch besef van zovele immigrantengroepen. Met andere woorden: de miserie zit in het principe van de multiculturele maatschappij ingebakken.

Bij ons

Dat onze gevangenissen overvol zitten, is zeer zeker mede veroorzaakt door een bovenmatige aanwezigheid van immigranten. Dat weet iedereen. En de drugsproblematiek staat al evenmin los van de immigratie. En dat het in Antwerpen vooral de immigraten zijn die het vertikken in de bus te betalen, is ook al geen geheim, al spreekt geen krant erover.

Al die dingen zijn bekend en ze maken ons boos, waarbij we de fout kunnen begaan dé immigrant per definitie aan de schandpaal te spijkeren om dan vervolgens door een extreme linkerzijde voor extreemrechts te worden uitgescholden.

Intussen blijft men tegen beter weten in, ondanks voorbeelden zoals in Minnesota, vasthouden aan de fictie van de multiculturele maatschappij. Want de wereld is voor iedereen en waarom zou iedereen dan niet mogen wonen waar hij of zij – sinds woke moeten we op onze woorden letten! – dat wil?

Tegen de lankmoedigheid

Ik wil geen verslag uitbrengen wat brave, gewone mensen onder elkaar over de immigratie en de gevolgen daarvan vertellen. Dat is namelijk niet altijd even fraai – en dat is zowat het enige waarin ik de extreme linkerzijde die tegenwoordig in de media de dans bepaalt gelijk geef. Want je moet inderdaad niet dé migrant schuldig verklaren. Dat sommige migranten misbruik maken of zich misdragen ligt ook aan een gebrekkig staatsbeleid. Wie aanleiding geeft, draagt ook schuld!

We zagen en klagen daarover opvallend veel, maar in de praktijk verandert er niets en we wentelen de schuld af op ‘de politiekers’. Dat is toch opvallend?

Maar beseffen we wel genoeg hoe wij onszelf in de klem zetten? Hoe we toegeeflijk spreken over ‘aanpassen is moeilijk’ – alsof het leven niet voor ieder van ons moeilijk is, maar intussen knorrig worden als die aanpassing gewoon blijkt uit te blijven? Als we gaan stemmen rationaliseren we onze boosheid of frustraties weg, wat we moeten rationeel kiezen, toch? We maken onszelf wijs dat er toch ook goede politici zijn of dat er zovele andere problemen zijn die om een oplossing smeken en dat we toch allemaal maar mensen zijn… Of nog: stel dat we inderdaad alternatief stemmen, wie weet wat er dàn zal gebeuren?  En we zijn toch geen racisten en er zijn toch ook veel goede mensen onder de immigranten…

Maar zelfs als we doorzetten met ons democratisch stemrecht en de oren sluiten voor de te verwachten reprimandes als we voor de oppositie stemmen, dan moeten we constateren hoe de Gutmenschen aaneensluiten in soms tegennatuurlijke conglommeraten om toch maar verder rond het probleem te kunnen ronddraaien.

En zodoende…alweer… verandert er niets.

Mijn stelling is – en ze is nogal uitdagend, toegegeven – dat de oorzaak van het voortduren van een hoop misstanden ook en misschien méér dan we graag toegeven, bij onze eigen lankmoedigheid ligt.

De situatie in zovele westerse landen vraagt grondige actie. Niet om cosmetische hervormingen, maar een terugkeer naar de basisprincipes. Immigratie moet opnieuw selectief, voorwaardelijk en onomwonden zijn. Toegang moet alleen worden verleend aan diegenen die bereid zijn de wetten en cultuur van het gastland zonder onderhandeling te accepteren en dat in de praktijk te doen in plaats van alleen met woorden. Er mag geen automatisch recht zijn, geen veronderstelling van permanent verblijf en geen tolerantie voor systematisch misbruik. Verblijfsvergunning en burgerschap zijn privileges, geen humanitaire vouchers. Wanneer ze anders worden behandeld, verliezen ze alle betekenis: zo sprak Hirshi Ali.

En laten we daar maar aan toevoegen: dit geldt voor zoveel van de problemen waarmee we worstelen.

Er dus geen plaats voor vergoelijkend zelfbedrog.

Het moet veranderen!

Alles wat hiervoor werd gezegd, en in het bijzonder wat de Somalische Hirshi Ali schrijft, is bij mensen die de ogen open houden al lang bekend. Maar wie in deze censurerende EU- maatschappij zegt wat Hirshi Ali en al de genoemde auteurs zeggen, loopt kans meteen te worden afgevoerd. Een moderne,  beschaafde en ontwikkelde maatschappij moet hieraan echter voorbij: de problemen moeten opgelost worden.

Hoe beginnen we daaraan?

In 2022 verscheen van de Noordnederlandse psychologe Marian Donner een boek onder de titel De Grote Weigering[10]. Daarin zoekt Donner een uitweg uit de ziekelijke wereld waarin we beland zijn. Het is de wereld van de klimaatcrisis, van de  miljardairs die dromen van Mars, van de hippies, de complotdenkers, de algoritmen en de kwantummechanica. Een krankzinnig tijdsgewricht dat we radicaal moeten weigeren om te komen tot wat Herbert Marcuse ‘waarlijk redelijk gedrag’ noemde. De weigering dus om nog verder met deze gekke wereld mee te doen en de poging de omstandigheden teniet te doen die deze krankzinnigheid veroorzaken.

Maar zowel Donner als haar zeer linkse leermeester Marcuse maken een essentiële fout: de wereld zal niet veranderen door ten strijde te trekken tegen die grootse kwalen, waarvan de oorzaak veelal heel ver van onze eigen concrete werkelijkheid af ligt.

Ook Marian Donner die nochtans effectief in het concrete leven stond – ze was zelfs nauw betrokken bij het Amsterdamse nachtleven – transponeert immers nog altijd de remedie op een voor zowat ieder van ons onbereikbaar niveau. Wat kan Jan, Pier en Pol ondernemen tegen Elon Musk of tegen de klimaatindustriëlen van allerlei slag?

De wereld zal pas veranderen als we erin slagen de concrete werkelijkheid vanuit het simpele, dagelijkse leven aan te pakken. En daartoe behoort het immigratieverhaal veel meer dan de dromen over het reizen naar Mars.

Natuurlijk geven vele intussen ontmoedigde mensen geen kik meer. Maar door ons afhaakgedrag spelen we het het spel onbewust of ongewild mee, en verandert er niets.

Even héél concreet: een les van onze marxistische vrienden van destijds.

Het verzet van de boeren tegen de EU-politiek is ingecalculeerd. Dat is duidelijk. Maar wat de EU niet onder controle heeft is een brede beweging vanuit steunbijeenkomsten waarin de agro-industriële politiek van de EU[11], die de boeren aan het grootkapitaal bindt en hen machteloos maakt tegenover de warenhuizen die de marges bij de boeren onder druk zetten. Geprangde wanhopige mensen worden aangezet tot het gebruik van middelen die vervolgens door de EU worden gesanctioneerd. Zodoende scheppen we tenminste onrechtstreeks zélf de gehate Big Brother.[12]

We moeten van beneden uit druk uitoefenen. Op de politiek. Op de media. Op het onderwijs. Op de ambtenarij.

Druk. Geen scheldpartijen. Gewoon druk uitoefenen, elke dag weer en telkens we de kans krijgen.

Zonder bombastische, dromerige verhalen over de schepping van een Heerlijke Nieuwe Wereld, want die zal er met de beperkte mensen die we zijn nooit komen.

De dagelijkse weigering

Als we met een voldoende aantal mensen protest aantekenen bij de Lijn telkens we zien dat jonge immigranten niet betalen, dan zal zelfs de meest hardnekkige ziel onder morele druk komen.

Als een journalist spottend uithaalt naar mensen die een probleem dat zij zelf belangrijk vinden willen aankaarten, dan moeten we lik op stuk geven: geen enkele redactie vindt dat grappig.

Als commercanten het grappig vinden om in het Engels te adverteren zullen ze onaangenaam verrast zijn als ze een resem protestbrieven op hun dak krijgen.

Enzovoorts.

En ja hoor: als we bereid zouden zijn voldoende te werken om ons sociaal systeem in stand te houden, dan zouden we minder belastingen moeten betalen, werken zou meer voldoening geven en we zouden minder hoeven te zaniken.

Want deze aanpak geldt ook voor andere onderwerpen dan de hier aangehaalde immigratie.

Als we zelfs maar een beetje meer zelfkritische moed zouden opbrengen, zouden we snel ontdekken dat veel van wat verkeerd loopt mede het gevolg is van onze eigen gemakzucht of vlucht voor verantwoordelijkheid.

Als Patricia de Martelaere schrijft over het noodlot zegt ze: “Het actieve en hartstochtelijk willen van het noodlot heeft wel iets voor op het niet willen of op het passieve aanvaarden ervan”[13], dan zegt ze iets om over na te denken. Door ons ontwijken van onze eigen verantwoordelijkheid zijn we mede-oorzaak van de misstanden in de immigratie – én elders.

We hoeven geen gevecht tegen windmolens. Maar wel een simpele weigering met in het achterhoofd de wijze woorden van Mark Elchardus: ‘Alle dingen onder de hemel hebben hun tijd. Dit is gewoon geen tijd voor kosmopolieten. Dit is een tijd voor gemeenschapsdenkers, gemeenschapsbouwers en inclusieve nationalisten, van links, van rechts, en uit het centrum.’[14]

Om te bouwen heb je een bouwplan nodig en slechts één. Maar dan moeten we de moed hebben om het bouwplan uit te voeren en niet weg te kijken als we op problemen stoten.

Anders rest er straks van de moed der wanhoop alleen nog de wanhoop.

Jaak Peeters

Februari 2026

[1] Ajaan Hirshi Ali is een Somalische linksgeoriënteerde activiste. Ze werd geboren in Mogadishu, in 1969. Ze behoorde tot de Arabisch-Somalische Darod-clan. Ze ontvluchtte de islamwereld en bekeerde zich, na een tijdlang goddeloos te zijn geweest, tot het christendom. Zie Wikipedia.

[2] Het Claremont Institute is een Amerikaanse conservatieve denktank gevestigd in Upland, Californië , opgericht in 1979 door vier studenten van Harry V. Jaffa . ^[ 4 ] Het produceert de Claremont Review of Books , The American Mind en andere publicaties.

[3] Het belangrijkste werk van Ernest Gellner is Nations and Nationalism, gepubliceerd 1983. Hij argumenteert daarin dat het moderne nationalisme oprijst als een onvermijdelijk gevolg van de industriële maatschappij. Dit werk is zeer invloedrijk geweest in de politieke wetenschap.

[4] “The emergence of cooperative behaviors, norms, and strategies across five diverse societies” – Science Advances. Wat iemand ‘eerlijk’ vindt, verschilt van cultuur tot cultuur.

[5] Anthony D. Smith. The cultural foundations of nations. Blackwell publishing, 2008, blz. 145.

[6] Ion M. Lewis. Clan Conflict and Ethnicity in Somalia: humanitarian intervention in a stateless society. In David Turton, War and Ethnicity, Boydell Press, 2002, blz. 199.

[7] Thomas Hylland Eriksen. Ethnicity and nationalism. Pluto Press, 2010, blz. 12.

[8] Steve Fenton. Ethnicity. Polity Press.2010, blz.25.

[9] David Miller. On nationality. Oxford. Clarendon Press, 2009.

[10] Marian Donner. De grote weigering. Prometheus, 2022.

[11] Men herinnere zich Sicco Mansholt, zelf een boer.

[12] Cfr de marxistische agitprop!

[13] Patricia de Martelaere. Wereldvreemdheid, Meulenhoff, 2000, blz. 15

[14] Mark Elchardus. Over grenzen. Ertsberg, 2024, blz. 171