Dick Pels en het natie-nationalisme versus het europeanisme.

Bij het lezen van Dick Pels’ bijdrage in Civis Mundi van december 2012 rees voor me op de Pels van Het democratisch verschil, waarin hij benevens voor het denken van Jacques de Kadt ook aandacht heeft voor begrippen als heterogeniteit en homogeniteit en het daarmee geassocieerde identiteit(1).  Een zwak voor Nederland ontbreekt in mijn wereldbeeld: een bewijs dat mijn literatuurlijst kennelijk onvolledig is.

Daarom onthoud ik me hier van kritiek, althans in de gewone zin van dat woord, en zal ik mijn eigen visie plaatsen tegenover de opvattingen van Pels, zoals die uit zijn stuk in het genoemde tijdschrift blijken.

Ik sluit me, vooraf, graag aan bij Pels’ eresaluut aan Wim Couwenberg. Net als Pels herken ik in hem een zelfstandig denker, een intellectuele vrije vogel, die in de pers wel eens enigszins misprijzend werd neergezet als ‘een publicist’. Publicisten zijn er vele en men hoeft over hun werk niet meewarig te doen, maar ze hebben zeker niet allemaal het gehalte van Wim Couwenberg. Couwenberg toonde zich ook een Vlamingenvriend, iemand die nu eens even niet meewarig deed over dat obsolete nationalisme van de Vlamingen en die de verlangens van een onvoldane natie (Ignatieff) begreep – iets waarvoor velen in Vlaanderen hem dankbaar zijn.

Voorts wil ik me slechts kort mengen in het nog steeds fel woedende links-rechtsdebat. Pels heeft gelijk: dat debat is verre van verdwenen en is het zelfs nooit weggeweest. Vanuit Vlaanderen kan ik dit hier getuigen. We zien dat bijvoorbeeld in Antwerpen, waar N-VA –voorzitter Bart Dewever door de zichzelf links noemende zijde van het politieke spectrum “rechts” wordt genoemd. De discussie is fel en bijwijlen onredelijk. Zo verscheen van de mij voorts onbekende Ico Maly een doctorale studie over N-VA, de partij van Dewever, waarin die partij – ik zeg het lichtjes overdreven, toegegeven – nog net niet als neonazistisch werd weggezet. Nu ben ik zelf vanaf het prille ontstaan van die partij betrokken geweest bij N-VA. Ik behoorde bij het kleine clubje dat na het uiteenvallen van de toenmalige Volksunie (2)  van oordeel was dat de Vlaamse ontvoogding niet alleen een recht was, doch met meer zorg en evenwicht hoorde te geschieden dan alvast in het toenmalige Vlaams Blok gangbaar was. Pas onlangs heb ik al mijn functies in N-VA neergelegd, omdat ik  vond dat de tijd rijp is voor een nieuwe generatie. Welnu: hoewel ik die partij, mag ik wel zeggen, ten gronde heb gekend, herken ik haar niet in het geschrift van Maly. Het lijkt wel om een andere partij te gaan. Maar een en ander wordt duidelijk voor wie kijkt wie de hoofdpromotor was: Jan Blommaert, een communistisch academicus, voor wie de strijd tegen alles wat niet heel erg links is kennelijk een Leitmotiv is. Maly trekt nu intussen de achterzaaltjes van linkse kroegen in Vlaanderen rond om zijn wijsheid over N-VA te verkondigen. La lutte continue. (3)

Het is niet moeilijk om van dit soort intellectuele gevechten ook de nodige mediatieke versies op te disselen .( 4)

Ik neem aan dat dit volstaat als aanduiding dat de tegenstelling tussen links en rechts nog steeds actueel is.

En toch onderschrijf ik Pels’ stelling niet helemaal: dit soort debatten raakt namelijk de kern van onze problemen niet.

Anders dan het assenkruis waar Pels over spreekt, zou ik een kruis van twee dimensies willen tekenen om het politieke veld te beschrijven. De ene dimensie is de materialistische. De andere, die ik daaraan toe voeg als psycholoog, noem ik de existentiële dimensie.

De reden waarom ik dat zo wil doen komt voort uit de analyse in mijn Worsteling met de moderniteit (5) . Ik heb daarin aangetoond dat de mens helemaal niet het subject van de geschiedenis is, waarvoor hij zich gewoonlijk houdt. Met name de materialistisch denkende en sinds de revoluties van de achttiende eeuw dominante maatschappelijke groepen zijn van oordeel dat de mens zich een wereld kan scheppen die hij zich wenst. Een simpele blik naar de ecologische toestand van onze planeet leert ons hoe naïef die idee wel is. Erger nog: de mens blijkt het vaak onwetende en willoze werktuig te zijn van een historische evolutie, die zijn geest en zijn ziel tormenteert, misvormt en hem daardoor tot onredelijke reacties brengt. Wat meer is: hoe materialistischer de mens zichzelf opstelt, hoe meer hij in de ban van zijn historische tormenten geraakt. Toch is die materialistische dimensie niet weg te denken: de materiële behoeften dringen zich immers op. Klassiekerwijze ent zich op die materialistische dimensie de links-rechtstegenstelling. Rechts op het continuüm vindt men het liberalisme van de hebzuchtigen; links wordt bevolkt door de marxistische afgunstigen (6).

De psycholoog echter vraagt zich af waarom mensen zich überhaupt hebzuchtig resp. afgunstig opstellen? De grondidee van het antwoord is dat  de materialistische dimensie slechts zijdelings raakt aan de kern van de menselijke existentie. Wat mensen evenzeer drijft is van veeleer geestelijke en zelfs spirituele aard, zoals de rotstekeningen van Altamira laten vermoeden. Mensen willen iets en iemand zijn en daarom ligt aan de basis van het politieke optreden veeleer een andere, fundamentele ervaring: die van de angst. De mens is wellicht het enige dier dat voluit angst kan beleven, want hij weet dat zijn ‘ietsheid’ slechts tijdelijk is en hij is angstig voor het Grote Niets dat volgt na de dood (7) . Welnu: de geschiedenis van de historische kwellingen die de mens heeft die fundamentele angst altijd onderhouden en nog aangevuurd (8) . Daarom is het menselijk gedrag niet zonder die geschiedenis van angsten en kwellingen te begrijpen. Dat geldt ook voor vandaag. De protagonisten van de materialistische dimensie in het politieke spectrum hopen hun angsten het zwijgen op te leggen door het opstapelen van materiële middelen: wie veel bezit mag  zich immers veiliger weten. Maar er is nog een andere dimensie: de existentiële. Want wie rijk is gaat ook dood. Dus is er een apart existentieel continuüm. Aan de ene kant van dat continuüm vindt je de diep-gelovigen. Ze lossen hun angstprobleem op door zich vol overgave en gelaten toe te vertrouwen aan Gods milde goedheid. De andere kant van het continuüm wordt bezet door activistische zijnswijzen, met name nationalisme. In deze laatste positie sluiten mensen zich aaneen om bij elkaar de steun te vinden die hen in staat stelt om hun existentiële angsten de baas te worden. Derhalve voel ik me gerechtigd te beweren dat de links-rechtsdebatten al te vaak de kern van het menselijke probleem niet raken en dus de maatschappelijke doeltreffendheid om ermee om te gaan hinderen.

Zonder daar nu verder op door te gaan: ik ben nu klaar om Pels’ opvattingen over nationalisme en europeanisme te bekijken. Daar zijn namelijk gelijkaardige processen gaande.

Als Mark Rutte beweert dat Europa niet langer rechtstaat als een Groot Verhaal, dan vergist hij zich. Er is – terecht – veel kritiek op Europa en met nog meer recht op de draak die men van Europa heeft gemaakt: de Europese Unie (9) . Maar uit de veelvuldigheid van die kritiek afleiden dat het Europese Groot Verhaal een afgedane zaak is, is zeer zeker een brug te ver.

Ik vat hierna dat Europese Groot Verhaal even samen en volg daarbij de formulering van Anthony Smith in diens Nations and Nationalism in a global Era (10). De schepping van een Europese federale of zelfs unitaire staat maakt een einde aan duizend jaar nationalisme binnen Europa. Waartoe ons dat laatste gebracht heeft, leren ons de oorlogen van de twintigste eeuw. Door zich te verenigen kan Europa terug zijn positie als wereldleider terug innemen. De Europese eenheid zal niet alleen vrede brengen, maar ook voorspoed door het wegvallen van economische grenzen.

De recente voorstellen van Van Rompuy behelzen het ondergeschikt maken van de nationale parlementen aan het Europese. Als Europa tenslotte nog greep krijgt op de defensie, is de Europese staat een feit: Europese buitengrenzen, een Europese regering, een Europees gerechtshof, een Europese centrale bank, een Europees parlement (11) en een Europees leger.

Met die instituties willen de eurofiele kringen hun Groot Verhaal concreet realiseren.

Wat dat in feite betekent laat zich afleiden uit sommige recente uitspraken van G. Verhofstadt, die onlangs als zijn mening te kennen gaf dat Europa troepen moet sturen naar Syrië.

Maar dat is natuurlijk een streep door de rekening van het genoemde Groot Verhaal: Europa zal doet wat alle grote mogendheden de hele geschiedenis lang al hebben gedaan:  externe belangen verdedigen, desnoods met militaire middelen. Er is geen enkele garantie dat meer Europa ook betekent dat er geen jonge Europeanen meer op verre slagvelden zullen sneuvelen.

Europa verschijnt daarom niet als iets nieuws of iets sui generis, maar als een vergrote versie van de klassieke (multi)nationale staat. Het is dus maar een heel gewoon verhaal, zoals we dat al heel, veel te lang reeds kennen. Wat Mark Rutte ook moge beweren: Europa staat daar, kaarsrecht opgericht, groots, machtig, onaantastbaar en daarom gevaarlijk. Precies omdat mensen terugvallen in hun oude gewoonten.

Gevaarlijk dus omdat Europa het product is van de angsten van de Europese mens en daarom niet het gevolg van redelijk en logisch redeneren… zoals het altijd al was.

In 1945 lag Europa er compleet verwoest bij. Wat de generatie van die jaren beheerste was maar één ding: “dat nooit meer”! In Vlaanderen gold die slogan trouwens als langer, op de IJzertoren in Diksmuide, waar in vier talen gebeiteld staat: “Nooit meer oorlog!” De toren is inmiddels een nationaal monument.

De reactie van de oorlogsgeneratie was er een van verbijstering om de wreedheid waartoe mensen kennelijk in staat zijn – psychologen weten zulks al veel langer, hetgeen B.F. Skinner ertoe bracht zijn versie van een modern Utopia voor te stellen.

De tijden die na de wereldbrand volgden, moesten voor de oorlogsgeneratie een totale verandering brengen, hetgeen we gezien hebben in de 68-generatie. Pas die generatie immers vond de kracht om op te staan, na een lange periode van noodzakelijke wederopbouw. Het was ook de tijd om alle idealen van de vooroorlogse tijd overboord te gooien, want ze hadden niets dan ellende gebracht. De natie behoorde tot die idealen, want het waren toch de nationale legers die oorlog hadden gevoerd?

Als we de naties dus afschaffen verdwijnen ook hun legers en komt er vrede.

Het verhaal is zo herkenbaar en zo diep-menselijk, maar het mist helaas al te veel logische onderbouwing.

Het afschaffen van naties is namelijk een uiterst heikele zaak van erg betwistbaar moreel allooi, omdat het alleen mogelijk is met geweldpleging door het onderdrukken van de bestaande nationaliteiten. Dat is in de geschiedenis helemaal niets nieuws en noopt ons te vrezen dat de uitvoering van dergelijke overtrokken emotionele reacties tot tegenreacties zal leiden, waardoor we nog veel verder van huis belanden.

Waar Europa origineel zou kunnen of moeten zijn, faalt Europa dan alweer.

In zijn National Identity (12) beschrijft de genoemde Anthony Smith twee modellen van natievorming. Het eerste noemt hij lateraal. Als voorbeeld geldt de Normandisch – Parijse protonatie, die haar nationale ideologie en dito mythologie over de rest van het huidige Frankrijk heeft verspreid. De Normandisch-Parijse elite heeft haar taal, haar cultuur en haar politieke gewoonten via de bureaucratie in de veroverde gebieden doen doordringen. Daarbij heeft ze de originele culturele en nationale identiteiten vernietigd, zoals onlangs door de Franse ex-premier Rocard ten aanzien van de Vlaamse cultuur in het huidige Noord-Frankrijk werd erkend (13). Op dezelfde manier werden ook de andere talen en culturen in het gebied dat nu Frankrijk is uitgeroeid (14) . Eén cultuur en natie heeft zich dus over een veel groter gebied dan het hare verspreid. Dat gebeurt altijd met gebruikmaking van technieken die we vandaag allemaal verwerpen, omdat ze te veel vandoen hebben met ethnic cleansing. Een beter herkenbaar voorbeeld is de Belgische afscheuring van 1830, waar de poging om Vlaanderen te verfransen mislukt is (15). Nochtans is de kern van de Belgische staat nog steeds, tot op vandaag, Franstalig. Dat wil zeggen dat wie wil doordringen tot de kern van de Belgische machtscenakels daar alleen komt als hij Franstalig is. Dit is overigens de ultra-korte samenvatting van het hele nationaliteitenprobleem in België, want de Vlamingen nemen die tweederangse positie niet langer en hebben daarom in Vlaanderen een parallelle democratie ontwikkeld.

Op vele plaatsen echter is deze uitroeiing wel degelijk gelukt.

Een tweede vorm van natievorming is volgens Smith de verticale, waarbij de elite van één etnische groep de bestaande maar onontwikkelde cultuur van haar eigen gemeenschap ontwikkelt. Daarbij hoeven geen etnieën te worden uitgeroeid omdat het de elite van de eigen etnie is die de culturele en nationale leiding van haar gemeenschap op zich neemt. Dit lijkt een perfect democratische aanpak te zijn. Voorbeelden zijn legio:  Nederland, Vlaanderen, Denemarken, Ierland, Finland, Polen, Griekenland, Portugal, Catalonië.

In Vlaanderen noemt men de eerstgenoemde, laterale, soort natievorming staatsnationalisme, de tweede, de verticale, volksnationalisme.

Over deze termen valt te discussiëren, maar dat maakt niets uit voor ons verhaal.

Welnu: er is weinig verbeeldingskracht voor nodig om in te zien dat het laterale model in vele euronationalistische hoofden een meer dan gewone aantrekkelijkheid bezit. Ik kan daar hier niet op ingaan, maar het is duidelijk dat tegen concrete pogingen om zo’n laterale Europese natie te vestigen verzet zal komen vanuit verticaal georganiseerde naties.

En daarmee is het hek helemaal van de dam: alles begint dan weer van voren af oftewel: de terugkeer van het zo gehate nationalisme, ditmaal echter aangevuld door een of andere vorm van euronationalisme zodat de zaken nog complexer zouden komen liggen dan ze vandaag al zijn. Op Europese schaal zou zich immers voordoen wat zich in België heeft afgespeeld: een neo-nationale identiteit – de Europese – die zichzelf verheven waant boven de nationale in een onafgebroken conflict gewikkeld met zich bedreigd wetende nationale of etnische identiteiten. Daarmee zou meteen de grote droom van het euronationalisme volledig aan diggelen liggen: het scheppen van de eeuwige vrede, waarvan al Kant wist te vertellen dat die slechts door een beheerste concurrentie van staten viel te bereiken.

Maar er is iets anders.

Dit model van Europees denken maakt twee fundamentele fouten. Ze ontstaan omdat Europa te veel met zichzelf bezig is.

Ten eerste: men redeneert hiërarchisch. Daar zijn historische redenen voor, maar in een tijd dat mensen hun buik vol hebben van Grote Verhalen, is ook de hiërarchie zélf verdacht. Men leze maar eens de fora van de kranten of vrage zich af waar het succes van Geert Wilders vandaan komt. Het moge dan allemaal wat onhandig wezen: we zien hier een vorm van populair verzet tegen oekazes van bovenaf. Dat is een houding waar men een meer dan gemiddelde aandacht voor moet opbrengen, ook omdat de elites werkelijk falen op terreinen die voor eenieder van belang zijn: economie, munt, veiligheid, klimaat. Daarmee verspeelt Europa  het krediet dat het nodig heeft om zich echt te vestigen en sluit het zich op in de hoofden van een elite, die zich van de bevolking steeds meer afkeert.

Ten tweede verliest het eurofiele geweld dat ons over de hoofden waait uit het oog dat de wereld meer dan ooit planetair is.  Een goede staatkundige organisatie moet dus niet alleen binnen het al bij al territoriaal beperkte Europa voorzien worden; veel belangrijker nog is een goede staatkundige en politieke regeling op planetair niveau.  Omdat mensen zich van deze planetaire interdependentie ook wel bewust zijn, zou Europa een groot stuk van zijn legitimiteit verspelen, als het zich op dat gebied niet overtuigend toekomstgericht opstelt. Maar als het zijn staatkundig denken uit vorige eeuwen overplant op de hele planeet, dan loopt het gegarandeerd mis.  Dat is iets waar velen voor vrezen. Generaal Powell, de Amerikaanse ex-opperbevelhebber, zei in een toespraak eens dat de ontwikkelingslanden geen behoefte hebben aan militaire ingrepen, maar aan economische en sociale ontwikkeling. Klimaat, migratie, grondstoffen, watervoorziening, voedsel: dat worden steeds meer problemen van wereldomspannende dimensie. Kort gezegd: ook voor grote mogendheden zoals Europa er kennelijk een wil zijn, is de tijd van autarkie voorbij. We hebben behoefte aan een planetaire structuur, waarin voor planetaire problemen oplossingen op planetaire schaal worden gevonden en waarbij kleinere eenheden vaak veel efficiënter blijken te opereren dan grote mastodonten (16). Men constateert dat zelfs het machtige China lid werd van het internationaal muntfonds, de VN en het wereldhandelsfonds, met wellust de Olympische spelen organiseert en zich zodoende inschrijft in een planetaire structuur. Jan van der Putten schreef onlangs: “ Nog nooit is een opkomende grootmacht economisch zo verstrengeld geweest met de rest van de wereld.(17) ” Maar wie kan uitleggen in welke zin en mate de Europese Unie op dit gebied een voortrekkersrol speelt? Is er verschil tussen het gedrag van een Europese Commissie en de regeringen van andere grote landen? Is het optreden van Europa in de wereld een gedrag sui generis? Het antwoord luidt telkens negatief. Het ziet er in werkelijkheid veeleer naar uit dat Europa alles doet wat mogelijk is om aan te schuiven in de rij van de groten en het daarbij vervolgens voor bekeken te houden.

Ook Europa echter zal de evolutie van de planeet niet stoppen.

Het ziet er dus al bij al naar uit dat ook een strak-unitaire Europese unie van binnenuit zal aangevreten worden door de bestaande etnische naties en van buitenuit door de toenemende eisen die voortkomen uit de planetaire interdependentie.

En daarmee zijn we, voor de tweede maal, terug beland bij een pijnlijk “déja vu!”.

Hiermee kan de kring gesloten worden: we behoeven een Europa dat, naar Zwitsers model, van onderen op georganiseerd is met de volken als bouwstenen – de integratie dus van een verticaal nationalisme – en dat, naar buiten uit, op zoek gaat naar nieuwe maar noodzakelijke planetaire structuren, waarin plaats is voor volkeren, culturen en cultuurgroepen.

Vrede verwerven we niet door onze nationaliteit op te geven. Niet in Europa en niet daarbuiten.

 

Noten

1.Dick Pels. Het democratisch verschil. Van Gennep, Amsterdam, 1993, blz. 148 e.v.

2.  De Vlaamse Volksunie hield geen enkel verband met de Volksunie die in Nederland enige tijd heeft bestaan. Er zijn ook nooit relaties geweest en er werd ook nooit naar verwezen.

3.  “De strijd gaat voort”.

4.  Wie daar belangstelling voor heeft: ik trek nogal eens van leer tegen de soms onredelijke houding van de media in mijn blogreeks: http://www.doorstroming.net.

5.  Jaak Peeters. Worsteling met de moderniteit. Pelckmans, 2009.

6. Ik druk me hier scherp uit. Ik licht dus even toe. Wie erop is gericht het bezitten van materiële middelen tot de kern van zijn streven te maken, wordt telkens weer tot jaloersheid gebracht omdat anderen over meer middelen beschikken. Hebzucht en afgunst houden elkaar dus in evenwicht. Ik geef hiermee ook aan dat ik niet spreek over het filosofische liberalisme, dat ik op de existentiële as wil plaatsen.

7. Vgl. Heideggers Sein zum Tode.

8. Tijdens de talloze oorlogen die de mens gevoerd heeft, was de dood nooit helemaal van het toneel.

9. Vanzelfsprekend denken we dan aan Thierry Baudet.  De aanval op de natiestaat, Prometheus, Amsterdam 2012 en voorts ook Wim van Rooy e.a. (red.), Europa wankelt, Van Halewijck, Leuven, 2012.

10. Anthony Smith, Nations and Nationalism in a global Era. Polity Press, 1996, blz. 121.

11. Zowat 80% van onze wetgeving vindt zijn oorsprong in Europa.

12. Anthony D. Smith. National Identity. Univ. of Nevada Press, 1991 ( Ook verschenen in de Penguin-reeks)

13. Knack, 8 december 2010.

14. Zie ook: E. Weber. Peasants into Frenchmen. The modernisation of Rural France. Standford Univ. Press, 1976.

15. In een brief aan de Belgische minister van justitie zou Charles Rogier geschreven hebben: “ De principes van een goed bestuur zijn gebaseerd op het gebruik van één enkele taal en het is duidelijk dat de enige taal van de Belgen het Frans moet zijn. Om dat te bereiken moeten alle functies, militaire en bestuurlijke, aan Walen en Luxemburgers wordt toevertrouwd, zodat de Vlamingen beroofd worden van de voordelen van die functies. Op die manier zullen de Vlamingen zich laten verfransen en wordt het Germaanse element in België geleidelijk uitgeroeid.” (Mijn vertaling). Een kopie van deze brief zou terecht zijn gekomen bij Lord Palmerston. Over het al dan niet apocriefe karakter wordt nog steeds gediscussieerd. In Franstalige kringen wordt het bestaan ervan ontkend. Het bestaan van dit soort discussies echter bewijst wel dat de gedachten, die erin worden uitgedrukt, tenminste hebben geleefd.

16. Van de 10 landen met het hoogste BBP per hoofd zijn er 9 met een bevolking niet groter dan die van Nederland.

17. De Groene Amsterdammer, 6/12/’12.

“Belgie? Voor hoelang?”

 

We doen het niet vaak, want het is niet onze eerste taak, maar dit keer maken we een uitzondering.

Guido Naets, de bekende Europa-journalist–met–het–legendarische–strikje, heeft zopas de laatste hand gelegd aan een boek over Nikolaus Augustin de la Haye. Deze man had met de legers van Napoleon zowat het halve continent afgedweild – nou ja, voor zover je zoiets over een soldaat kunt zeggen – en vroeg zich bij de Belgische afscheuring van 1830 zoals zovelen af: “België? Voor hoelang?” De lotgevallen van deze man werden door Guido nauwgezet op papier gebracht en gebundeld tot een boeiend verhaal.

Waarom Naets die man zo belangrijk vindt? Hij is niemand minder dat de overgrootvader van zijn moeder. Die band en het gekende enthousiasme dat Guido Naets altijd heeft uitgestraald vormen de garantie voor een dagje aangename literatuur.

Wie inschrijft voor 15 januari zal zijn naam vereeuwigd zien door opname ervan in de lijst van voorintekenaars.

Download de flyer van het boek.

 

 

De opdracht van de kunstenaar

Slechts weinigen hebben weet van het bestaan van Anthony Smith’s boek Nations and Nationalism in a Global Era. Het boek werd in 1995 gepubliceerd en, voor zover mij bekend, bestaat er nog steeds geen Nederlandse vertaling van.

Met die Nederlandse vertalingen is er trouwens wat aan de hand. Alleen de geschriften van Eric Hobshawm, marxist en gloeiende vijand van elke vorm van volksnationalisme of bevrijdingsnationalisme en Ernest Gellner, wiens afkeer voor het nationalisme nauwelijks voor die van Hobshawm moet onderdoen, vindt men in Nederlandse vertaling. Meer genuanceerde teksten van Anthony Smith, Walker Connor, David Miller, John Hutchinson of de jongere Catalaanse Montserrat Guibernau zijn er in het Nederlands niet te vinden.

Men moet zulks ten gronde betreuren, want over nationalisme en etniciteit valt echt wel meer te vertellen dan wat de beide hiervoor genoemde heren te bieden hebben.

Misschien is dat euvel – het ontbreken van een evenwichtig geheel aan teksten van internationaal gehalte over nationalisme en etniciteit in het Nederlands – mede debet aan de afwijzende houding van vele inlandse Nederlandstalige intellectuelen en kunstenaars tegenover het eigen, inlands nationalisme: ze kennen er niks van, ze begrijpen het niet, ze kunnen het gewoon niet plaatsen.

De manier waarop toneelacteurs als Koen de Bouw of de voorts toch niet onverdienstelijke Jan Decleir Bart Dewever of de toch als links bekend staande voorzitter van het Vlaamse Parlement, Jan Peumans, neerbuigend of zelfs beledigend bejegenen, vraagt in ieder geval om een gedegen repliek.

Ik zal dat hier doen aan de hand van inzichten uit het hierboven aangehaalde boek van Smith.

Nationale bewegingen worden vrijwel altijd opgeroepen door intellectuelen, meestal schrijvers of alleszins kunstenaars.  Ze gaan  op zoek naar een authentiek verleden van hun volk, voor zover dat natuurlijk nog terug te vinden is. Niet de volle historische waarheid is wat telt. Het komt erop aan een verhaal op te bouwen dat een existentiële waarde bezit. Daarmee wordt bedoeld dat deze nationale verhalen de gemeenschap voorzien van een gemeenschappelijk referentiekader dan mensen aanspreekt. Dat referentiekader, dat dus als canon kan gaan fungeren, stelt een verleden era van het volk in kwestie aanwezig, waaruit blijkt welke opmerkelijke daden figuren uit dat volk ooit hebben gepresteerd en zelfs tot welke eerbiedwaardige prestaties dat volk ooit in staat is geweest.

Enkele voorbeelden zullen duidelijk maken wat hier wordt bedoeld.

Historici en schrijvers gaan op zoek naar wat er gebeurde in de Bataafse revolutie, naar de  exploten van van der Capellen en Ondaatje en co. Of ze grijpen naar de gebeurtenissen van de oorlog tegen Spanje, de geuzenverhalen en de moedige en onbaatzuchtige inzet van Willem van Oranje, zijn volharding nadat zovelen van zijn mede-edelen door Alva waren vermoord en nadat twee eerdere pogingen om de Spanjaarden te verjagen waren mislukt.

Dergelijke verhalen maken duidelijk dat Nederland – tenminste de Zeven Provinciën – ooit moedig, manhaftig en krachtig waren en dat deze mensen derhalve tot stichtelijk voorbeeld van de huidige generaties kunnen worden verheven.

Een gelijkaardig verhaal vindt men in het verhaal van de Slag van de Gulden Sporen. Of Jan Breydel ooit heeft bestaan is nogal twijfelachtig – Pieter de Coninck zeker wel -, maar het voorkomen van de slag toont de hedendaagse Vlaming dat zijn voorgangers tot grootste prestaties in staat waren en dus tot voorbeeld van de hedendaagse Vlaming strekken, zodat die zich echt niet hoeft te laten doen.

Dat dergelijke verhalen gedeeltelijk maar nooit volledig op verdichtsel berusten, is van ondergeschikt belang. Historische feiten komen immers nooit in hun volledige juistheid tot ons. Frans – Jos Verdoodt schreef ooit niet voor niets: “Geschiedenis is nooit geschiedenis”. Elke intellectueel weet dat geschiedenis altijd weer interpretatie is. Geschiedenis heeft overigens twee functies: ten eerste is het een puur wetenschappelijke poging om de feiten boven te halen; ten tweede gaat het om het beschikbaar stellen van de geschiedenis als bron van lessen voor de huidige generaties.

Dat intellectuelen dus nationale verhalen construeren is minder onredelijk dan sommigen, zoals Lode Wils, ons willen voorhouden.

Overigens moeten we goed weten dat deze inventieve activiteiten van intellectuelen zowat universeel zijn. Ook Franse intellectuelen hebben de bestorming van de Bastille geromantiseerd en de eedaflegging op het Marsveld in Parijs op 14 juli 1790 werd door intellectuelen en kunstenaars uitvoerig beschreven en vol romantische overdrijving afgebeeld. Elke natie heeft behoefte aan een nationale canon dat als gemeenschappelijk referentiekader dienst kan doen. Zonder zo’n kader valt een gemeenschap onverbiddelijk uit elkaar, ontstaan er elkaar bestrijdende groepen, opstanden en omwentelingen en stort de economie in elkaar.

In zowat alle naties hebben intellectuelen en kunstenaars dit onmisbare werk verricht. In het verleden ging het, bij de Israëlieten, om de schijvers (‘profeten’) over de tijden van David en Salomon. Bij de Grieken valt Homeros niet weg te denken en bij de Romeinen wordt die rol gespeeld door mensen als Livius. In latere tijden, in Finland bijvoorbeeld, waren het Elias Lönnrot en Akseli Gallen-Kalela, die in Karelië op zoek gingen naar de wortels van de authentieke Finse cultuur. Schilders zoals Vasili Surikov in Rusland of Diego Rivera in Mexico hebben nationale heroïsche taferelen op het witte doek gebracht. Ook componisten hebben zich met dit werk bezig gehouden. Sibelius, Dvorak, Wagner en nog anderen gebruikten etnische inhouden om hun werk uit te bouwen. Men denke slechts aan de Nibelungen van Wagner. Wie Tsjaikovski’s 1812 hoort, kan de overweldigende klokken niet mislopen, die jubelen om de overwinning op de horden van Napoleon.

Ook vandaag nog zijn er kunstenaars die hun volk een spiegel voorhouden. Denken we maar aan Serjei Eisenstein, die met zijn film Pantserkruiser Potemkin de Russen een verhaal van moed en opoffering voorzette.

Niemand van al deze kunstenaars heeft er ooit aanspraak op gemaakt de volle waarheid en niets dan de waarheid te brengen. Niemand onder hen ook heeft zijn volk ten oorlog opgejaagd. Altijd weer werden ze gedreven door een diepe sociale zin, die ze begrepen als de opdracht om hun volk het goede, het schone, het hogere voor te houden. Moed, zelfopoffering, inzet voor de hele gemeenschap: het zijn waarden die tegenwoordig onder druk staan.

Heden ten dage worden we geteisterd door hoger genoemde artiesten van het slag van Thomas Lanoye – iemand die uitgerekend een heel ander voorbeeld heeft gekend, nl. dat Cyriel Coupé, beter bekend als Anton van Wilderode – of Kristien Hemmerechts, die in haar eigen vader beter heeft gezien. En in Nederland krijgen we te maken met de literaire capriolen van Adriaan van Dis en zijn geestesgenoten.

Wat die mensen bindt is een voelbare, zichtbare, haast meetbare afkeer voor de waardigheid van hun eigen, etnisch-nationale cultuur. Ze houden zich integendeel bezig met het inbeuken op politici die de geschiedenis kennelijk beter beheersen dan zij en zich voornemen om van hun volk een volwaardige, moderne, civiele gemeenschap te maken. Namen hoeven niet: ze zijn hiervoor te vinden.

Of ze vinden het nodig erop te wijzen dat Conscience, schrijver van hét grote Vlaamse epos, zelf een Franstalige was of tenminste het Frans beter beheerste dan het Nederlands – alsof dat iets afdoet van de waarde van zijn werk. Terwijl aan de andere kant iemand als Godfried Bomans ( “Het kleine insectenboek”), Felix Timmermans, die met zijn Pallieter een universeel type neerzette, of Nest Claes die in Kosthuis van Fien Janssens scherpe kritiek uitoefende op de franskiljonse denationalisering van Vlaanderen in de negentiende eeuw, gewoon vergeten worden of afgedaan als passé.

Ja, die mensen uit die tijden spraken beter Frans dan Nederlands. Hoe kon het ook anders, vermits ze in het Frans naar school moesten en in die taal moesten werken?

Waarom komt er bij de Lanoyes en de Hemmerechtsen van vandaag niet het idee op dat we het hier met een fundamenteel onrechtvaardige toestand te maken hebben – iets wat zelfs Benno Barnard nu lijkt te begrijpen? En dat een Belgische staat, die sommigen onder hen aanbidden wegens “geen identiteit” ( wat onzin is), hier zonder meer etnocide heeft willen plegen en daarom alle recht om nog morele uitspraken te doen voorgoed verspeeld heeft – zoals neonazi’s er ook beter het zwijgen toe doen.

Anthony Smith schrijft in het genoemde boek dat de drijfveer van vele “nationalistische” kunstenaars te vinden is in de drang naar rechtvaardigheid. Hun bedoeling bestond eruit de etnische natie, waarvan ze deel uitmaakten, haar plaats onder de volkeren en dus haar waardigheid terug te geven, zoals Ernesto Cabral, de door de Portugese geheime politie vermoorde verzetsstrijder in West-Afrika, ooit zo pakkend schreef.

Door het terugbrengen van de gemeenschap tot bij haar existentiële kern konden deze mensen verhopen dat deze gemeenschap weer de trots en de kracht zou vinden die hun voorvaderen in het verleden tot grootste daden had gebracht. Dat referentiekader blijkt telkens weer gecentreerd rondom een groots verleden en heeft niets maar dan ook niets met “nationaal chauvinisme” te maken, zoals sommige politici met enige regelmaat in het Europees parlement weten te verkondigen, om de naam van Neelie Kroes niet te noemen – alsof de EU zelf zo’n schone staat van dienst kan overleggen!

Voor zover kunstenaars laboreren aan het collectieve referentiekader, oefenen ze invloed uit op de toekomstkansen van hun gemeenschap. Daar hoort niet lichtzinnig mee omgegaan en nog minder nihilistisch of vanuit een vreemde vorm van doodsdrift.

Het is mogelijk dat sommigen ingepakt worden door een negativistisch postmodernisme, dat hen wellicht in het nieuws brengt en hun werk doet verkopen. Als dat zo is, bewijzen ze zelf dat ze veel minder origineel zijn dan ze zelf denken. En ze bewijzen vooral dat ze geen duidelijk beeld hebben van de taak van een kunstenaar in de gemeenschap.

 

Jaak Peeters

Dec. 2012

Werk voor partijstrategen

Een blogreeks als deze moedigt aan om na te denken over de uitspraken van Gerolf Annemans na diens aanstelling als (interim)voorzitter van het Vlaams Belang. Zijn uitspraken zijn wat verloren gegaan in het medatieke gedruis omtrent het dwaze gezwets van Thomas Lanoye die uit pure zelfhaat de naam van Pieter de Coninck uit het arsenaal van Antwerpse straat- en pleinnamen wilde doen verdwijnen.

De uitspraken van Annemans zijn nochtans veel belangrijker dan de prietpraat van het schijnlinkse “artistieke” clubje.

Annemans wil het Vlaams Belang kennelijk ombouwen tot een radicale vlaamsnationale partij van overtuigend rechtse signatuur en daarbij uitbreken uit het carcan waarin Dewinter de partij had opgesloten: veiligheid en vreemdelingen.

Hoewel hij dat niet zo gezegd wil hebben, betekent dat weinig anders dan het opzij zetten van Dewinter – een beweging die in deze reeks al eerder werd aangemoedigd.

Een dergelijke personele amputatie zou de partij aan de ene kant schade berokkenen: de “racisten” zouden zich in de steek gelaten voelen. Maar aan de meer fatsoenlijke zijde zou de partij heel wat aantrekkelijker worden voor de modale flamingant.

Daarmee zou het Belang een echte uitdaging worden voor N-VA, zodat deze laatste partij niet langer meer kan doen alsof het Belang irrelevant is.

De belgicistische linkerzijde – een moeilijk te vatten combinatie, maar dat moet zij zelf maar uitleggen – zal nog wel enige tijd met het etiketje ‘racisme en extremisme’ blijven slingeren, maar dat zal steeds minder mensen overtuigen. Zelfs de weinig vlaamsbewuste media zullen op den duur niets anders kunnen dan schoorvoetend de realiteit te erkennen.

Dan wordt het voor N-VA menens, want dan wordt het N-VA – monopolie ernstig bedreigd.

Een geherdefinieerd Belang heeft immers wel enkele troeven.

Een greep moge volstaan.

Er is vooreerst de gematigd-kritische houding van het Belang tegenover de EU. Niemand kan er omheen: deze EU is het werk van onze politieke vijanden. Van hen moeten we geen producten verwachten die ons genegen zullen zijn. N-VA zal zich op dat punt grondig moeten bezinnen en gaan inzien dat een afwijzing van de huidige EU wel eens veel Europeser zou kunnen zijn dan het kritiekloos aanvaarden wat uit die EU afkomstig is. Het doet denken aan de uitspraak van Hans Verboven: Europa is te belangrijk om ermee te laten knoeien.

N-VA moet voorts het beginsel van de subsidiariteit herdefiniëren. Dat kan niet bestaan uit de mededeling dat het bestuur op het meest geschikte niveau moet geschieden. De belgicisten vinden België namelijk het meest geschikte niveau en de euronationalisten vinden hetzelfde van Europa. We komen er op die manier dus niet uit. Subsidiariteit kan maar één ding betekenen: beslissingen moet zo dicht mogelijk bij de gewone mens worden genomen – zodat Vlaanderen altijd voorrang heeft op België. De “hogere” niveaus moeten ondersteunend zijn en daar bijspringen, waar het lagere niveau de mogelijkheden ontbeert. We moeten gewoon af van het hiërarchische denken uit de vorstelijke tijd.

Het is duidelijk dat het Belang op dit punt een klare visie bezit, hoewel ze die zelf niet altijd concreet toepast.

Ook het sociale profiel van N-VA behoeft bijschaving. Niet naar de feiten, maar wel naar de perceptie vaart N-VA teveel in het water van VOKA. N-VA moet voor de brede middenklasse opkomen, en dat vereist tenminste een bijsturing van de communicatie. Ook op dit punt kan het Belang scoren, zeker op propagandistisch vlak.

Verder moet N-VA meer intellectuele kracht steken in de voorbereiding van de soevereiniteitsverwerving. De partij heeft goede troeven ten aanzien van het Belang, ook al omdat de term “onafhankelijkheid” op z’n zachtst onrealistisch is. Geen enkele staat is immers ‘onafhankelijk’, ook niet de allergrootste. Wat Vlaanderen moet bereiken is de status van soevereine staat, die zijn eigen rekening maakt en bij machte is om zijn integriteit te beschermen. Dat is een extra-reden om de extremistisch-liberale grenzeloosheid die nu tot de canon van de EU behoort om te buigen tot een (con)federatief denken: een bond van vrije maar in principe soevereine volkeren, met bevoegdheden die tenminste even vérgaand zijn als de kantonnale bevoegdheden in Zwitserland. Reken maar dat je in Zwitserland niet moet komen aandraven met de vraag naar taalfaciliteiten! En wie herinnert het zich nog? Nog maar enkele jaren geleden voerde het laatste kanton in Zwitserland het stemrecht voor vrouwen in. Zo vérreikend kunnen dergelijke bevoegdheden dus zijn. Zwitserland bewijst dat hiërarchisch denken niet hoeft: de gemeente int alle belastingen en doteert kanton en staat.

Belangrijker echter is dit: nu N-VA mee bestuurt, kan ze op het internationale toneel een activiteit ontplooien, wat het Belang niet kan. Want dààr is het, dat over de soevereiniteit van Vlaanderen zal beslist worden. Voor wanneer een conferentie met Catalonië, Baskenland en Schotland, desnoods over een status van waarnemend niet-stemgerechtigd lid, zoals Palestina ons toont?

N-VA heeft voorts iets te bieden op het intellectueel-conservatieve vlak, zeg maar op het vlak van het gemeenschapsdenken. De partij heeft op dat punt ook betere uitgangspunten dan de CD&V. Op dit gebied is het de beurt aan het Belang om zich aan het denken te zetten.

De uithaal van Annemans dat N-VA in de Vlaamse regering zijn beloften niet heeft kunnen houden is natuurlijk zwak, want daar staat een andere, niet voorziene en zelfs erg onderschatte prestatie tegenover: de Vlaamse rekening klopt! N-VA kan dus besturen, hetgeen het Belang nog zal moeten bewijzen.

En dan is er natuurlijk het hele verhaal over de immigratie – een heikele zaak, gezien het verleden. En het mens- en maatschappijbeeld dat de partij wil huldigen. Het Belang heeft niet het voordeel dat het kan steunen op de congressen van Volksunie, waar N-VA op verder bouwt.

Het is dus duidelijk dat een geslaagde ombouw van het Vlaams Belang verre van gegarandeerd is. Als het toch in zijn huidige gedaante blijft voortdenderen kan het maar beter zo snel mogelijk verdwijnen. Maar zal dat inzicht volstaan om de conservatieve krachten binnen die partij het zwijgen op te leggen?

Intussen kunnen de partijstrategen van N-VA zich maar beter voorbereiden. Misschien komen we over vijf jaar uit op één door vlaamsnationale principes gestuurde volkspartij, voor iedereen die alvast niet tégen Vlaanderen is. Twee van dat soort lijkt wel wat luxueus voor ons kleine landje – te klein, zolang Nederland niet nader in het vizier komt, hetgeen een punt is dat zowel N-VA als Belang verwaarlozen.

Niet dat het verkeerd is dat de autonomiegedachte over verschillende partijen verspreid is. We zouden moeten juichen als de traditionele partijen kun oogkleppen zouden afleggen en hun schouders zetten onder het autonomieproject. Dan zouden we van alvast dat probleem immers veel sneller verlost zijn.

Nadien ligt er nog werk genoeg te wachten.

 

 

Jaak Peeters

Dec. 12

vunzige politieke mediaspelletjes

 

We maken dezer dagen een van de smerigste, gemeenste en boosaardigste mediacampagnes mee die sinds de tweede wereldoorlog werden gevoerd.

Een al bij al kleine meute – halen ze de duizend bewuste leden? – is bezig op een systematische manier, dag in , dag uit, in te beuken op de winnaar van de laatste verkiezingen, en vooral op de persoon van zijn voorzitter.

Hun strategie bestaat eruit de man te jennen, te plagen, te pesten totdat hij zijn geduld verliest en verbale fouten maakt, waarop de verzamelde meute dan vervolgens met volle geweld inhakt op de alweer-bewezen-ultrarechtse positie van Dewever. Op een systematische manier wordt N-VA onafgebroken met de rug tegen de muur geplakt zodat er telkens een schijnreden tot kritiek verschijnt. Op die manier wordt een sfeer van negativiteit opgewekt die geassocieerd raakt met N-VA, waarna vervolgens, over een paar jaren, het alternatief van de “regerende serieuze partijen die tenminste verantwoordelijkheid wilden nemen” aan de misleide of tenminste groggy-geslagen kiezer zal worden gepresenteerd.

Het volstaat dan dat Dewever en zijn partij enkele procenten verliezen, om een gejuich aan te heffen op de “duidelijk aangevangen zwanenzang” van de door de kliek gehate ‘rechtse” en “extreem-nationalistische” partij.

Zichzelf presenteren ze als links.

Ze zijn dat van geen kanten, omdat links noodzakelijk verwijst naar emancipatie ( Prof. Abicht). Een halve emancipatie is bijgevolg geen emancipatie. Wie dus, zoals het hoger genoemde clubje, wél de emancipatie van vreemdelingen op het oog heeft en met wellust constateert (Humo II, ex-Knack, 5 dec. ’12) dat jonge Marokkanen zichzelf Kielenaar, Antwerpenaar maar niet Vlaming noemen en zodoende de emancipatie van de gemeenschap van de Vlamingen dwarsboomt, kan zichzelf links noemen doch is het niet.

Met een gemeenschap kan je geen glas bier gaan drinken; daarvoor heb je concrete mensen nodig. Maar die concrete mensen leven in een concrete gemeenschap. Concrete mensen verinnerlijken betekenissen uit die gemeenschap. Wie dus die gemeenschap niet wil emanciperen, wil dus sommige stukken van de betekenissenwereld van die concrete mensen niet aanvaarden/emanciperen en dwarsboomt derhalve de ontvoogding van de mens.

Het is een simpele gedachtengang, maar nochtans blijkt elke dag weer dat de dames en heren in de media daar lustig aan voorbij gaan. Èn doorgaan met het inbeuken. In datzelfde nummer van HUMO II ( het blad lijkt trouwens fysisch op HUMO I) verschenen niet minder dan drie artikels die als anti – N-VA kunnen geïnterpreteerd worden.

Maar: dat blad noemt zich wél “onafhankelijk”!

In de Standaard verscheen op 6 december een vrij stuk van C. Bonheure – alweer een journaliste  uit het ons-kent-onsclubje of even niet? – om zogenaamd het duidelijk louter als provocatie bedoelde voorstel van Thomas Lanoye te counteren en te pleiten voor het behoud van de naam “Pieter de Coninckplein” in Antwerpen. Een non-issue dat door het heen en weer spelen van de bal tot buitensporige proporties wordt opgeblazen. Hoe leidt ze haar stuk in? “ Niet omdat Dewever dat zo hard wil”. Begrijpt dat mens niet dat ze hiermee tienduizenden mensen tegen de haren instrijkt? Of was dat de prijs om haar stuk in dat eertijds hoogstaande blad te krijgen?

Want, verdomd nog aan toe: het is wél omdat Dewever dat zo hard wil! Langs de mond van Dewever spreekt namelijk 38 procent van de Antwerpenaren. Mogen die ook even gehoord worden, ja?

Een proteststuk van schrijver dezes verscheen in deze zogeheten kwaliteitskrant niet. Wel dus het stuk van Bonheure. Om te kunnen zeggen dat men een middenpositie ingenomen heeft?

Denken de dames en heren redacteurs dat de modale Vlaming van vandaag een dwaas is en hun vunzige politieke spelletjes niet doorziet? Denken ze echt dat hun smerige techniekjes buiten het daglicht blijven?

 

“Open brief van een N-VA-stemmer.

Een komedie is een theaterstuk dat bedoeld is om de toeschouwer aan het lachen te brengen. Het drijft de spot met allerhande toestanden, waarvan het de lachwekkende kant laat zien en daardoor de relativiteit der dingen in het licht stelt. Komedieën zijn bedoeld om de spanning uit de samenleving weg te laten glijden, op een vergelijkbare wijze als Girards zondebokmechanisme.

Maar in Vlaanderen is er geen plaats voor komediën. In Vlaanderen is alles ernst. Wrokkige, hatelijke, afwijzende ernst, jazelfs Freudiaanse doodsdrift. Alles dus wat nou net vermeden moet worden via het opvoeren van komediën.

Deze destructiedrang vindt met niet zozeer bij het gewone volk – waar we vrijwel allemaal toe behoren – bovendien. Dit walging opwekkende complex vindt men precies bij hen, die uitgerekend voor de werking van die uitlaatkleppen zouden moeten zorgen: de zogeheten culturo’s, de professionele zichzelf intellectueel noemende kunstenaars – of wat daarvoor vaak moet doorgaan.

Aanleiding van het nieuwste mediacircus is de provocatieve uitspraak van de genaamde Thomas Lanoye om het Pieter de Coninckplein in Antwerpen te herdopen tot Herman De Coninckplein, naar de overleden linkse schrijver. Een voorstel dat vanzelfsprekend meteen door diens echtgenote, de al even linkse Kristien Hemmerechts – Karel Hemmerechts draait zich om in zijn graf – in het openbaar gesteund werd.

Wie Antwerpen een beetje kent, weet dat een dergelijk voorstel vooral nonsens is. Er is geen hond in Antwerpen die zelf met een dergelijk voorstel voor de dag zou komen. De Antwerpenaar heeft overigens wel heel andere zorgen. De leefbaarheid van zijn stad bijvoorbeeld, onder meer vanwege het overtal aan vreemdelingen, dat hem het onbehaaglijke gevoel geeft een vreemde te zijn in zijn eigen stad en hem doet gaan slapen en weer opstaan met een gevoel van onveiligheid.

Jaja, meneer Lanoye en co: die intellectuele houding waar jullie zich zo breedsprakerig op beroepen, die houding dus, die jullie zou moeten doen inzien wat de Antwerpenaar echt bezig houdt, daar is wat mee. Uw ogen blijken namelijk dicht, selectief volkomen gesloten, want jullie zijn immers multicultureel. Maar weet goed: als Antwerpenaren zich niet langer thuis voelen in hun geboortestad omdat er zovele vreemdelingen rondlopen, dat heeft dat te maken…jawel: met hun identiteitsbeleving. Maar die identiteit, die van simpele mensen uit het gewone plebs, dààrvoor halen jullie de neus op.

Uw eigen identiteitsbeleving daarentegen, Thomas Lanoye en Co, die is wel belangrijk, nietwaar? Die hoeft vooraan op de voorpagina’s van de kranten. Want die wordt bedreigd door de opgang van de partij waarvoor ikzelf heb gestemd.

De spraakmakende Vlaamse culturo’s – gesubsidieerd door diegenen waarop ze minachtend neerkijken – zitten Dewever en N-VA al langer op het vel. Want, oh hemel: N-VA en de ondernemers: is dat niet één potje nat – zo lees ik het toch? En dàt is zowat het ergste wat denkbaar is: niet bloedrood, zelfs niet eens gewoon maar rood, doch alleen maar, hier en daar, heel schaars en biezonder spaarzaam een spatje rozerood. Kan niet volstaan. En dus bijten ze nog liever in de hand die hen voedt, daarmee hun moed en zelfopofferingsgeest etalerend. Droevig en bespottelijk tegelijk.

Neen: ze belagen niet de traditionelen, al zou men van het kunstgilde nou net verwachten dat een naar vernieuwing zoekende troep deze tradi’s zou aanpakken; zo is dat altijd al geweest.

In Vlaanderen is dat dus anders. Waarmee bewezen wordt dat Vlaanderen bestààt.

In Vlaanderen worden diegenen aangevallen die een puur democratische constructie –Vlaanderen is een democratische constructie, waaraan de voorgangers in de artistieke professie een groot part en deel hebben gehad – tot volle ontwikkeling wil brengen. De democratie doen bloeien dus. Of vruchten doen dragen.

Maar nee hoor! Ze laten zich hun identiteit niet voorschrijven, dixit Thomas Lanoye. “Ik ben Vlaming, Belg, Waaslander en wat almeer!”

Wat een dommiteit! Is er één flamingant, geachte heer Lanoye, die dit ontkent? Is er één Vlaamsnationalist die van u eist dat u zich exclusief Vlaming noemt? Schrijver dezes is Olenaar, Kempenaar, Vlaming, tegen wil en dank en dik tegen zijn zin Belg, Nederlander, zelfs wereldburger, vader, grootvader, gepensioneerde, ex-kaderlid, blogger, lid van een aantal verenigingen, schrijver – u bent niet de enige die een pen kan vasthouden -,  amateur-wijnbouwer, tuinier, buurman, minnaar – al valt dat laatste met het klimmen van de jaren niet zo geweldig meer in de prijzen. Lieve hemel! Is niet iedereen een wereld van betekenissen, een wolk van zingeving en dus van meervoudige identiteit ? U leest wel heel selectief, geachte heer Lanoye, want anders had U het bovenstaande geweten en dan had u niet hoeven uit te halen naar die volgens U achterlijke flaminganten.

En vertel me eens: waarom valt u de door uzelf waargenomen maar voorts onbestaande exclusiviteitsclaim van nota bene de Vlaamse identiteit met name aan? Waarom niet de Belgische, als je weet – of zou moeten weten – dat onze hummeltjes in de kleuterklas nog altijd moeten leren over “onze vorsten” – waarmee niet Willem-Alexander is bedoeld, maar die franskiljonse kliek van Laken?

En waarom interesseert de bezorgdheid van de Antwerpenaar  die zijn identiteit bedreigd weet u kennelijk niet, vermits wij er van u niets over vernemen?

En als uw culturele voorgangers die door u verguisde Vlaamse identiteit hebben opgeroepen, waar blijft dan uw solidariteit met het artistieke broederschap, nu u diezelfde identiteit kennelijk onder de mat wil vegen ten gunste van… nou ja, wat dan wel?

Ik raad u aan mijn De Gekwetste Mens te lezen. Het is uitgegeven in bevrijd Nederland, in Budel. Ik zeg niks over de inhoud, die u niet kent, want u waant zichzelf de dragers van onze taal – wat u maar héél, héél gedeeltelijk bent en zelfs niet eens in beslissende mate.

Maar het zou leerzaam zijn.

En dan die media. Dames en heren, waar zijn jullie mee bezig? Als Thomas Lanoye een provocatief voorstel doet, moet dat dan al het echt belangrijke nieuws uit de hele wereld – waar elke dag mensen van honger omkomen, bijvoorbeeld – wegdringen om de lucratieve, uiterst persoonlijke zieleroerselen van een middelmatig schrijver, gelauwerd door het ons – kent  – ons (natuurlijk weten we dat!), op buitenissige mate te etaleren of tot in het extreme op te kloppen, zodat het een eigen, zij het wansmakelijk leven gaat leiden?

Valt er niets belangrijkers te melden?

En als ik even als ex-bedrijfsman mag spreken: denken jullie op die manier de dalende trend van uw oplagecijfers te keren?

Want het schijnt u te ontgaan, dat uw getormenteerd geschrijf steeds meer normale mensen de keel uithangt  – die kunnen namelijk denken weet u?. Denken! – en daarom zoeken ze andere nieuwsoorden op, waar ze niet elke dag opnieuw tegen heug en meug  getrakteerd worden op een dosis schijnlinkse ideologie.

Media, ‘kunstenaars’ en Belgique: één vreemd en volstrekt tegennatuurlijk conglomeraat. Zo overgewaaid uit de negentiende eeuw.

Neen. Ik moet ze niet, die Vlaemsche bende.

Ik ben één van die zowat 35% N-VA-stemmers. En ik ben het beu. Beu elke dag opnieuw met het belerende vingertje terechtgewezen te worden omdat ik mijn eigen intellectuele en politieke weg ga. Beu uitgescholden te worden voor anti-intellectueel, toegeschreven te worden wat ik helemaal niet denk, beledigd om wat mij dierbaar is: mijn zelfopgebouwd, door-en-door democratisch Vlaanderen, uitgelachen omdat ik, naast van zovele andere dingen, ook hou van mijn Zuidelijke Nederlanden.

Ik ben het hartsgrondig beu.”

 

Voor wie weten wil wat ik ter publicatie aan de “toonaangevende krant” aanbood, laat ik hieronder de tekst ervan volgen.

Jaak Peeters

Dec. 2012